Matthew 13 (HIL)

1Sa amo man nga adlaw, nagguwa si Jesus sa balay kag nagkadto siya sa higad sang dagat kag nagpungko didto.That same day Jesus went out of the house and sat by the sea.

2Pero tungod kay gintipunan siya sang madamo nga tawo, nagsakay siya sa sakayan nga nagapundo kag didto siya nagpungko sa pagtudlo. Ang mga tawo didto sa higad sang dagat nagapamati samtang nagatudlo siya.Such large crowds gathered around Him that He got into a boat and sat down, while all the people stood on the shore.

3Madamo nga butang ang iya gintudlo sa ila paagi sa mga paanggid. Siling niya: “May isa ka mangunguma nga nagsab-og sang binhi.And He told them many things in parables, saying, “A farmer went out to sow his seed.

4Sa iya pagsab-og, ang iban nagtupa sa higad sang dalan, kag gintuka ini sang mga pispis.And as he was sowing, some seed fell along the path, and the birds came and devoured it.

5Ang iban nagtupa sa kabatuhan. Hapaw lang ang duta sini, gani madali nga nagtubo ang binhi tungod kay manabaw ang duta.Some fell on rocky ground, where it did not have much soil. It sprang up quickly because the soil was shallow.

6Pero nalayong ini sang nainitan sang adlaw, kag tungod nga diutay lang ang gamot, nalaya.But when the sun rose, the seedlings were scorched, and they withered because they had no root.

7Ang iban nga mga binhi nagtupa kag nagtubo sa duta nga may mga tunukon nga hilamon, pero pagdabong sang mga hilamon nalumos ang tanom.Other seed fell among thorns, which grew up and choked the seedlings.

8Ang iban pa gid nga mga binhi nagtupa sa maayo nga duta, nagtubo kag nagpamunga. Ang iban 100, ang iban 60, kag ang iban 30 ka pilo ang bunga.Still other seed fell on good soil and produced a crop—a hundredfold, sixtyfold, or thirtyfold.

9Kamo nga nagapamati, dapat intiendihon gid ninyo ining inyo nabatian.”He who has ears, let him hear.”

10Dayon nagpalapit kay Jesus ang iya mga sumulunod kag nagpamangkot, “Ngaa nagahambal ka sa mga tawo paagi sa mga paanggid?”Then the disciples came to Jesus and asked, “Why do You speak to the people in parables?”

11Nagsabat si Jesus sa ila, “Ang mga tinago nga kamatuoran parte sa paghari sang Dios ginasugid sa inyo nga maintiendihan ninyo, pero sa iban wala ginasugid nga maintiendihan nila.He replied, “The knowledge of the mysteries of the kingdom of heaven has been given to you, but not to them.

12Kay ang tawo nga nagatuman sang iya nabatian nga kamatuoran pagahatagan pa gid sang pag-intiendi, kag madamo gid ang idugang sa iya. Pero ang tawo nga wala nagatuman sa kamatuoran, bisan ang diutay nga iya naintiendihan, kuhaon pa sa iya.Whoever has will be given more, and he will have an abundance. Whoever does not have, even what he has will be taken away from him.

13Gani nagahambal ako sa ila paagi sa mga paanggid tungod kay nagatulok sila pero indi makakita, kag nagapamati sila pero indi makaintiendi.This is why I speak to them in parables: ‘Though seeing, they do not see; though hearing, they do not hear or understand.’

14Gani natuman sa ila ang ginsiling sang Dios paagi kay Propeta Isaias, “ ‘Sige lang kamo pamati, pero indi kamo makaintiendi. Sige lang kamo tulok, pero indi kamo makakita.In them the prophecy of Isaiah is fulfilled: ‘You will be ever hearing but never understanding; you will be ever seeing but never perceiving.

15Kay matig-a ang tagipusuon sang sini nga mga tawo. Gintakpan nila ang ila mga dulunggan, kag ginpiyong nila ang ila mga mata. Kay basi makakita sila kag makabati, kag makaintiendi kag magbalik sa akon, kag ayuhon ko sila.’For this people’s heart has grown callous; they hardly hear with their ears, and they have closed their eyes. Otherwise they might see with their eyes, hear with their ears, understand with their hearts, and turn, and I would heal them.’

16Pero bulahan kamo nga nagasunod sa akon, kay nakakita kamo kag nakabati.But blessed are your eyes because they see, and your ears because they hear.

17Sa pagkamatuod, madamo nga propeta kag matarong nga mga tawo sang una ang naghandom nga makakita kag makabati sang inyo nakita kag nabatian subong, pero wala natabo ini sa ila tiyempo.For truly I tell you, many prophets and righteous men longed to see what you see but did not see it, and to hear what you hear but did not hear it.

18“Gani, pamatii ninyo kag tun-i kon ano ang kahulugan sang paanggid parte sa manugsab-og.Consider, then, the parable of the sower:

19Ang higad sang dalan nga gintup-an sang binhi amo ang mga tawo nga nagapamati sang pulong parte sa paghari sang Dios, pero wala sila nakaintiendi. Nag-abot si Satanas kag gin-agaw ang pulong sa ila tagipusuon.When anyone hears the message of the kingdom but does not understand it, the evil one comes and snatches away what was sown in his heart. This is the seed sown along the path.

20Ang kabatuhan nga manabaw lang ang duta nga gintup-an sang binhi amo ang mga tawo nga nakabati sang pulong sang Dios kag ginbaton nila ini gilayon nga may kalipay.The seed sown on rocky ground is the one who hears the word and at once receives it with joy.

21Pero indi hugot sa ila tagipusuon. Gani wala magdugay ang ila pagtuo. Pag-abot sang pag-antos ukon paghingabot tungod sa pulong sang Dios nga ila ginbaton, nagbiya sila sa ila pagtuo.But since he has no root, he remains for only a season. When trouble or persecution comes because of the word, he quickly falls away.

22Ang duta nga may mga hilamon nga tunukon nga gintup-an sang binhi amo ang mga tawo nga nakabati sang pulong sang Dios. Ugaling tungod sa mga palaligban sa sini nga panahon kag paghimulat nga makamanggad nalipatan nila ang pulong sang Dios nga ila nabatian kag wala ini namunga sa ila kabuhi.The seed sown among the thorns is the one who hears the word, but the worries of this life and the deceitfulness of wealth choke the word, and it becomes unfruitful.

23Pero ang maayo nga duta nga gintup-an sang binhi amo ang mga tawo nga nagpamati kag nakaintiendi sang pulong sang Dios. Gani namunga gid ang pulong sa ila kabuhi. Ang iban 100, ang iban 60, kag ang iban 30 ka pilo ang bunga.”But the seed sown on good soil is the one who hears the word and understands it. He indeed bears fruit and produces a crop—a hundredfold, sixtyfold, or thirtyfold.”

24Nagpadayon si Jesus sa iya pagtudlo sa mga tawo paagi sa paanggid. Nagsiling siya, “Ang paghari sang Dios mapaanggid sa sini nga estorya: May tawo nga nagsab-og sang maayo nga binhi sa iya duta.Jesus put before them another parable: “The kingdom of heaven is like a man who sowed good seed in his field.

25Pagkagab-i, samtang ang mga tawo nagakatulog, ang iya kaaway nagkadto didto kag nagsab-og sang liso sang matag-as nga mga hilamon kag nagpuli.But while everyone was asleep, his enemy came and sowed weeds among the wheat, and slipped away.

26Sang nagtubo ang trigo kag nagpamunga, nagtubo man ang mga hilamon.When the wheat sprouted and bore grain, then the weeds also appeared.

27Gani nagkadto sa iya ang iya mga ulipon kag nagsiling, ‘Indi bala maayo nga binhi ang aton ginsab-og sa imo duta? Diin naghalin ang mga hilamon?’The owner’s servants came to him and said, ‘Sir, didn’t you sow good seed in your field? Where then did the weeds come from?’

28Nagsabat siya, ‘Ang kaaway amo ang naghimo sini.’ Gani ginpamangkot siya sang mga ulipon, ‘Gabuton bala namon ang mga hilamon?’‘An enemy did this,’ he replied. So the servants asked him, ‘Do you want us to go and pull them up?’

29Nagsabat siya, ‘Indi lang, kay basi samtang ginagabot ninyo ang hilamon magabot ninyo pati ang trigo.‘No,’ he said, ‘if you pull the weeds now, you might uproot the wheat with them.

30Pabay-i lang ninyo hasta mag-abot ang tig-alani. Sa tig-alani suguon ko ang mga manug-ani nga panggabuton anay ang mga hilamon kag bugkuson para sunugon. Pagkatapos ipatipon ko sa ila ang trigo kag dal-on sa akon bodega.’ ”Let both grow together until the harvest. At that time I will tell the harvesters: First collect the weeds and tie them in bundles to be burned; then gather the wheat into my barn.’”

31Ginsugiran pa gid niya sila sini nga paanggid, “Ang paghari sang Dios pareho sa binhi sang mustasa nga ginpanggas sang isa ka tawo sa iya duta.He put before them another parable: “The kingdom of heaven is like a mustard seed that a man took and planted in his field.

32Ang binhi sang mustasa amo ang pinakagamay sa tanan nga binhi. Pero kon magtubo na gani amo ang pinakamataas sa mga ulutanon, kag pareho na sa kahoy ang iya kataason. Bisan gani ang mga pispis sarang makapugad sa iya mga sanga.”Although it is the smallest of all seeds, yet it grows into the largest of garden plants and becomes a tree, so that the birds of the air come and nest in its branches.”

33Ginsugiran naman niya sila sini nga paanggid, “Ang paghari sang Dios pareho man sa inugpahabok nga ginmiksla sang babayi sa isa ka labador nga harina nga iya masahon, kag naghabok dayon ang bilog nga linamas.”He told them still another parable: “The kingdom of heaven is like leaven that a woman took and mixed into three measures of flour, until all of it was leavened.”

34Naggamit si Jesus sang mga paanggid sa tanan niya nga pagpanudlo parte sa paghari sang Dios. Wala siya sing may ginhambal sa mga tawo nga indi paagi sa paanggid.Jesus spoke all these things to the crowds in parables. He did not tell them anything without using a parable.

35Katumanan ini sang ginsiling sang Dios paagi sa iya propeta: “Tudluan ko kamo paagi sa mga paanggid. Sugiran ko kamo sang mga kamatuoran nga wala pa gid mahibalui halin pa sang pagtuga sang kalibutan.”So was fulfilled what was spoken through the prophet: “I will open My mouth in parables; I will utter things hidden since the foundation of the world.”

36Pagkatapos sadto ginbayaan ni Jesus ang mga tawo kag nagsulod siya sa balay. Nagsulod man didto ang iya mga sumulunod kag nagpamangkot sa iya, “Sugiri kami kon ano ang kahulugan sang paanggid parte sa matag-as nga mga hilamon.”Then Jesus dismissed the crowds and went into the house. His disciples came to Him and said, “Explain to us the parable of the weeds in the field.”

37Nagsiling siya, “Ang tawo nga nagsab-og sang maayo nga binhi amo ako nga Anak sang Tawo.He replied, “The One who sows the good seed is the Son of Man.

38Ang duta nga ginsab-ugan amo ang kalibutan. Ang maayo nga binhi amo ang mga tawo nga nagapasakop sa paghari sang Dios. Kag ang mga hilamon amo ang mga tawo nga sakop ni Satanas.The field is the world, and the good seed represents the sons of the kingdom. The weeds are the sons of the evil one,

39Ang yawa amo ang kaaway nga nagsab-og sang mga hilamon. Ang tig-alani amo ang katapusan sang sini nga panahon, kag ang mga manug-ani amo ang mga anghel.and the enemy who sows them is the devil. The harvest is the end of the age, and the harvesters are angels.

40Subong nga ang hilamon ginagabot kag ginasunog dayon, amo man ang magakalatabo sa katapusan sang sini nga panahon.As the weeds are collected and burned in the fire, so will it be at the end of the age.

41Ako nga Anak sang Tawo magapadala sang akon mga anghel para tipunon kag paguwaon halin sa mga sakop sang akon paghari ang tanan nga nagahimo sang malain nga nangin kabangdanan sang pagpakasala sang iban.The Son of Man will send out His angels, and they will weed out of His kingdom every cause of sin and all who practice lawlessness.

42Dayon ipilak sila sa nagadabadaba nga kalayo. Kag didto magahibi sila kag magabagrot ang ila mga ngipon.And they will throw them into the fiery furnace, where there will be weeping and gnashing of teeth.

43Ang mga matarong magasilak pareho sang adlaw sa paghari sang ila Amay. Kamo nga nagapamati, dapat intiendihon gid ninyo ining inyo nabatian.Then the righteous will shine like the sun in the kingdom of their Father. He who has ears, let him hear.

44“Ang paghari sang Dios pareho man sa manggad nga ginlubong sa duta nga nasapwan sang isa ka tawo. Ang iya ginhimo, gintampukan niya ini liwat, kag nagpuli siya nga malipayon. Ginbaligya niya ang tanan niya nga pagkabutang kag ginbakal niya dayon ato nga duta.The kingdom of heaven is like treasure hidden in a field. When a man found it, he hid it again, and in his joy he went and sold all he had and bought that field.

45“Ang paghari sang Dios pareho man sa negosyante nga nagapangita sang mga perlas.Again, the kingdom of heaven is like a merchant in search of fine pearls.

46Sang makakita siya sang malahalon gid nga perlas, nagpuli siya kag ginbaligya ang tanan niya nga pagkabutang kag ginbakal niya dayon ato nga perlas.When he found one very precious pearl, he went away and sold all he had and bought it.

47“Ang paghari sang Dios pareho man sa pukot nga ginladlad sa dagat, kag sari-sari nga mga isda ang nakuha.Once again, the kingdom of heaven is like a net that was cast into the sea and caught all kinds of fish.

48Sang madamo na ang isda sa pukot ginbutong ini sang mga mangingisda pahigad. Dayon nagpungko sila para pilion ang mga isda. Ang maayo nga mga isda ginbutang nila sa mga alat, pero ang malain ginpamilak nila.When it was full, the men pulled it ashore. Then they sat down and sorted the good fish into containers, but threw the bad away.

49Pareho man sini ang matabo sa katapusan sang sini nga panahon. Magaabot diri ang mga anghel para painon ang mga tawo nga malain sa mga tawo nga matarong.So will it be at the end of the age: The angels will come and separate the wicked from the righteous

50Kag ang mga tawo nga malain ipilak sa nagadabadaba nga kalayo. Magahibi sila kag magabagrot ang ila ngipon.”and throw them into the fiery furnace, where there will be weeping and gnashing of teeth.

51Dayon nagpamangkot si Jesus sa ila, “Naintiendihan bala ninyo ang tanan ko nga ginpanghambal?” Nagsabat sila, “Huo.”Have you understood all these things?” “Yes,” they answered.

52Sa liwat nagsiling si Jesus, “Gani ang kada manunudlo nga may natun-an parte sa paghari sang Dios pareho sang tagbalay nga may madamo nga pagkabutang sa iya bodega. Indi lang ang daan nga mga butang ang iya ginapaguwa sa bodega kundi pati ang mga bag-o man.”Then He told them, “For this reason, every scribe who has been discipled in the kingdom of heaven is like a homeowner who brings out of his storeroom new treasures as well as old.”

53Pagkatapos nga nagtudlo si Jesus sining mga paanggid, naghalin siya sa sina nga lugarWhen Jesus had finished these parables, He withdrew from that place.

54kag nagkadto sa iya banwa. Nagpanudlo siya didto sa simbahan sang mga Judio. Natingala sa iya ang mga tawo kag nagpinamangkutanay, “Diin bala siya nagkuha sina nga kaalam kag sang gahom sa paghimo sang mga milagro?Coming to His hometown, He taught the people in their synagogue, and they were astonished. “Where did this man get such wisdom and miraculous powers?” they asked.

55Indi bala nga anak siya sang panday? Indi bala si Maria ang iya iloy kag ang mga utod niya amo sila ni Santiago, Jose, Simon, kag Judas?“Isn’t this the carpenter’s son? Isn’t His mother’s name Mary, and aren’t His brothers James, Joseph, Simon, and Judas?

56Indi bala ang iya mga utod nga babayi nagaestar diri? Diin bala siya nagkuha sang iya abilidad?”Aren’t all His sisters with us as well? Where then did this man get all these things?”

57Gani indi gid sila magtuo sa iya. Nagsiling si Jesus sa ila, “Ginatahod ang propeta bisan diin luwas lang sa iya kaugalingon nga banwa kag panimalay.”And they took offense at Him. But Jesus said to them, “Only in his hometown and in his own household is a prophet without honor.”

58Gani wala naghimo si Jesus sang madamo nga milagro didto tungod nga indi sila magtuo sa iya.And He did not do many miracles there, because of their unbelief.

Matthew 13

You’ve read Matthew 13

Go deeper

Matthew 13

You’ve read Matthew 13

Go deeper