Matthew 5 (HIL)

1Sang makita ni Jesus ang madamo nga tawo, nagtaklad siya sa bukid kag nagpungko didto. Nagpalapit sa iya ang iya mga sumulunod,When Jesus saw the crowds, He went up on the mountain and sat down. His disciples came to Him,

2kag nagpanudlo siya sa ila. Siling niya,and He began to teach them, saying:

3“Bulahan ang mga tawo nga nagakilala nga imol sila sa espiritual nga mga butang, kay sakop sila sa paghari sang Dios.“Blessed are the poor in spirit, for theirs is the kingdom of heaven.

4Bulahan ang mga nagakasubo, kay lipayon sila sang Dios.Blessed are those who mourn, for they will be comforted.

5Bulahan ang mga mapainubuson, kay mangin ila ang kalibutan.Blessed are the meek, for they will inherit the earth.

6Bulahan ang mga tawo nga luyag gid magtuman sang kabubut-on sang Dios, kay buligan sila sang Dios sa pagtuman sina nga handom.Blessed are those who hunger and thirst for righteousness, for they will be filled.

7Bulahan ang mga maluluy-on, kay kaluoyan sila sang Dios.Blessed are the merciful, for they will be shown mercy.

8Bulahan ang mga tawo nga matinlo ang ila tagipusuon, kay makita nila ang Dios.Blessed are the pure in heart, for they will see God.

9Bulahan ang mga tawo nga nagabulig nga mapahari ang kalinong, kay pagatawgon sila nga mga anak sang Dios.Blessed are the peacemakers, for they will be called sons of God.

10Bulahan ang mga tawo nga ginahingabot tungod sa ila pagsunod sa kabubut-on sang Dios, kay sakop sila sa paghari sang Dios.Blessed are those who are persecuted because of righteousness, for theirs is the kingdom of heaven.

11“Bulahan kamo kon tungod sa inyo pagsunod sa akon ginayaguta kamo, ginahingabot, kag ginabutang-butangan sang tanan nga kalainan.Blessed are you when people insult you, persecute you, and falsely say all kinds of evil against you because of Me.

12Amo man ini ang ila ginhimo sang una sa mga propeta. Gani magkalipay gid kamo tungod nga mabaton ninyo ang dako nga balos sa langit.Rejoice and be glad, because great is your reward in heaven, for in the same way they persecuted the prophets before you.

13“Pareho kamo sang asin diri sa kalibutan. Pero kon maglain ang sabor sang asin, wala na sing may mahimo para mapabalik pa ang iya sabor. Gani indi na mapuslan kundi ginapilak na lang kag ginatapakan sang mga tawo.You are the salt of the earth. But if the salt loses its savor, how can it be made salty again? It is no longer good for anything, except to be thrown out and trampled by men.

14“Pareho kamo sang suga nga nagahatag kasanag sa mga tawo sa kalibutan. Kag ini makita gid pareho sang banwa nga ginpatindog sa ibabaw sang bukid nga indi matago.You are the light of the world. A city on a hill cannot be hidden.

15Wala sing may nagasindi sang suga kag takluban lang dayon ini sang sulukban, kundi ginabutang ini sa tulungtungan para masanagan ang tanan sa sulod sang balay.Neither do people light a lamp and put it under a basket. Instead, they set it on a stand, and it gives light to everyone in the house.

16Gani amo man ang inyo himuon. Pasigaha ninyo ang inyo suga sa mga tawo, para makita nila ang inyo maayo nga mga binuhatan kag para dayawon nila ang inyo Amay sa langit.In the same way, let your light shine before men, that they may see your good deeds and glorify your Father in heaven.

17“Indi kamo maghunahuna nga nagkadto ako diri sa pagbaliwala sang Kasuguan ni Moises kag sang mga sinulatan sang mga propeta. Nagkadto ako diri sa pagtuman sini.Do not think that I have come to abolish the Law or the Prophets. I have not come to abolish them, but to fulfill them.

18Sa pagkamatuod, samtang ara pa ang langit kag ang duta, wala gid sing bisan gamay nga parte sang Kasuguan nga mabaliwala hasta wala pa matuman ang tanan.For I tell you truly, until heaven and earth pass away, not a single jot, not a stroke of a pen, will disappear from the Law until everything is accomplished.

19Gani ang bisan sin-o nga maglapas sang bisan labing gamay nga parte sang Kasuguan kag magtudlo sa iban nga maglapas man, siya ang labing kubos sa mga nasakop sa paghari sang Dios. Pero ang bisan sin-o nga magtuman sang Kasuguan, kag magtudlo sini sa iban nga magtuman man, kabigon siya nga dungganon sa mga nasakop sa paghari sang Dios.So then, whoever breaks one of the least of these commandments and teaches others to do likewise will be called least in the kingdom of heaven; but whoever practices and teaches them will be called great in the kingdom of heaven.

20Gani ginasugiran ko kamo nga kinahanglan ang inyo pagtuman sa kabubut-on sang Dios maglabaw pa sa pagtuman sang mga manunudlo sang Kasuguan kag sang mga Pariseo, kay kon indi, indi gid kamo masakop sa paghari sang Dios.”For I tell you that unless your righteousness exceeds that of the scribes and Pharisees, you will never enter the kingdom of heaven.

21Nagsiling pa gid si Jesus, “Nabatian ninyo nga ginsiling sang una sa aton mga katigulangan nga indi sila magpatay, kay ang bisan sin-o nga magpatay pagasilutan.You have heard that it was said to the ancients, ‘Do not murder’ and ‘Anyone who murders will be subject to judgment.’

22Pero ako nagasiling sa inyo nga ang bisan sin-o nga nagakaakig sa iya kapareho pagasilutan. Kag ang bisan sin-o nga nagapakalain sa iya kapareho sa pagsiling ‘Wala ka sing pulos,’ dal-on siya sa korte para silutan. Kag ang bisan sin-o nga magsiling sa iya kapareho ‘Buang,’ pagasilutan siya sa nagadabadaba nga kalayo sa impyerno.But I tell you that anyone who is angry with his brother will be subject to judgment. Again, anyone who says to his brother, ‘Raca,’ will be subject to the Sanhedrin. But anyone who says, ‘You fool!’ will be subject to the fire of hell.

23Gani bisan ara ka na sa halaran nga nagadala sang imo halad sa Dios kag madumduman mo nga ang imo utod may malain nga buot sa imo,So if you are offering your gift at the altar and there remember that your brother has something against you,

24ibilin mo anay ang imo nga inughalad malapit sa halaran kag kadtuan mo gilayon ang imo utod kag magpakighusay sa iya. Dayon magbalik ka sa halaran kag maghalad sang imo inughalad sa Dios.leave your gift there before the altar. First go and be reconciled to your brother; then come and offer your gift.

25“Kon may mag-akusar sa imo, magpakighusay ka gilayon sa iya samtang nagapakadto pa lang kamo sa korte. Kay kon didto na kamo sa korte, itugyan ka sang huwis sa opisyal para prisohon.Reconcile quickly with your adversary, while you are still on the way to court. Otherwise, he may hand you over to the judge, and the judge may hand you over to the officer, and you may be thrown into prison.

26Sa pagkamatuod, indi ka gid makaguwa kon indi mo anay mabayaran ang tanan.Truly I tell you, you will not get out until you have paid the last penny.

27“Nabatian ninyo nga ginsiling sang una nga indi dapat magpanginbabayi.You have heard that it was said, ‘Do not commit adultery.’

28Pero ako nagasiling sa inyo nga kon ang lalaki magtulok sa babayi nga may handom sa pagpakighilawas sa iya, pareho lang nga nagapanginbabayi na siya sa iya hunahuna sa sina nga babayi.But I tell you that anyone who looks at a woman to lust after her has already committed adultery with her in his heart.

29Gani kon ang imo tuo nga mata amo ang kabangdanan sang imo pagpakasala, lukata ina kag ipilak. Kay maayo pa nga madula ang isa ka parte sang imo lawas sang sa kompleto ang imo lawas pero ipilak ka man lang sa impyerno.If your right eye causes you to sin, gouge it out and throw it away. It is better for you to lose one part of your body than for your whole body to be thrown into hell.

30Kon ang imo tuo nga kamot amo ang kabangdanan sang imo pagpakasala, utda ina kag ipilak. Kay maayo pa nga madula ang isa ka parte sang imo lawas sang sa kompleto ang imo lawas pero makadto ka man lang sa impyerno.And if your right hand causes you to sin, cut it off and throw it away. It is better for you to lose one part of your body than for your whole body to depart into hell.

31“Ginsiling man sang una nga kon ang lalaki luyag magbulag sa iya asawa, dapat maghatag siya sa iya asawa sang kasulatan sang pagbulagay.It has also been said, ‘Whoever divorces his wife must give her a certificate of divorce.’

32Pero ako nagasiling sa inyo nga kon bulagan sang lalaki ang iya asawa nga wala man lang naghimo sang imoral nga pagpakigrelasyon, siya mismo ang nagatulod sa iya asawa nga magpakasala kay magapamana ini liwat; kag ang bisan sin-o nga magpangasawa sa sadto nga babayi nga ginbulagan nagapanginbabayi.But I tell you that anyone who divorces his wife, except for sexual immorality, brings adultery upon her. And he who marries a divorced woman commits adultery.

33“Nabatian ninyo nga ginsiling sang una sa aton mga katigulangan nga kon ang tawo may ginpromisa kag ginsumpaan pa niya sa ngalan sang Ginoo, kinahanglan iya gid ini tumanon.Again, you have heard that it was said to the ancients, ‘Do not break your oath, but fulfill your vows to the Lord.’

34Pero ako nagasiling sa inyo nga kon magpromisa kamo, indi kamo magsumpa. Indi kamo magsiling nga ‘Saksi ang langit’ kay amo ini ang trono sang Dios,But I tell you not to swear at all: either by heaven, for it is God’s throne;

35ukon ‘Saksi ang duta’ kay amo ini ang tulungtungan sang iya tiil. Indi man kamo maggamit sang ngalan sang Jerusalem sa inyo pagsumpa tungod kay amo ini ang siyudad sang bantog nga Hari.or by the earth, for it is His footstool; or by Jerusalem, for it is the city of the great King.

36Kag indi man kamo magsiling nga, ‘Bisan mapatay pa ako,’ kay bisan pa gani ang isa lang ka buhok indi mo mapaputi ukon mapaitom.Nor should you swear by your head, for you cannot make a single hair white or black.

37Dapat magsiling ka lang ‘Huo’ kon huo kag ‘Indi’ kon indi; kay kon magsumpa pa kamo halin na ina kay Satanas.Simply let your ‘Yes’ be ‘Yes,’ and your ‘No,’ ‘No.’ Anything more comes from the evil one.

38“Nabatian ninyo nga ginsiling sang una nga ‘Ang maglukat sang mata sang iya isigkatawo, lukaton man ang iya mata; kag ang magbingaw sang ngipon sang iya isigkatawo, bingawon man.’You have heard that it was said, ‘Eye for eye and tooth for tooth.’

39Pero ako nagasiling sa inyo nga indi ninyo pagbalusi sing malain ang nagahimo sing malain sa inyo. Kon tampaon ka sa tuo nga guya, itaya pa ang imo wala nga guya.But I tell you not to resist an evil person. If someone slaps you on your right cheek, turn to him the other also;

40Kon may magdemanda sa imo para kuhaon ang imo bayo, ihatag pati ang imo pangtabon nga panapton.if someone wants to sue you and take your tunic, let him have your cloak as well;

41Kon may soldado nga magpilit sa imo nga magpas-an sang iya karga sang isa ka kilometro, himua nga duha.and if someone forces you to go one mile, go with him two miles.

42Hatagi ang nagapangayo sa imo, kag pahulama ang nagahulam sa imo.Give to the one who asks you, and do not turn away from the one who wants to borrow from you.

43“Nabatian ninyo nga ginsiling sang una nga ‘Higugmaa ninyo ang inyo kapareho kag dumti ninyo ang inyo mga kaaway.’You have heard that it was said, ‘Love your neighbor’ and ‘Hate your enemy.’

44Pero ako nagasiling sa inyo nga higugmaa ninyo ang inyo mga kaaway. Bisan pa ang mga nagahingabot sa inyo pangamuyuan ninyo.But I tell you, love your enemies and pray for those who persecute you,

45Kag kon himuon ninyo ini, mangin matuod kamo nga mga anak sang inyo Amay sa langit. Kay indi lang ang mga maayo nga mga tawo ang iya ginapasilakan sang adlaw kundi pati man ang mga malain. Kag indi lang ang mga matarong ang iya ginahatagan sang ulan kundi pati man ang mga indi matarong.that you may be sons of your Father in heaven. He causes His sun to rise on the evil and the good, and sends rain on the righteous and the unrighteous.

46Kon ang nagahigugma sa inyo amo lang ang inyo ginahigugma, makabaton bala kamo sang balos halin sa Dios? Indi gid! Kay bisan ang mga manugsukot sang buhis nga ginakabig ninyo nga makasasala nagahimo man sina.If you love those who love you, what reward will you get? Do not even tax collectors do the same?

47Kag kon ang inyo mga kapareho lang ang inyo ginabugno, ano gid ang inyo ginahimo nga labaw sa iban? Bisan ang mga tawo nga wala nagakilala sa Dios nagahimo man sina.And if you greet only your brothers, what are you doing more than others? Do not even Gentiles do the same?

48Gani dapat wala kamo sing pinilian pareho sang inyo Amay sa langit.”Be perfect, therefore, as your heavenly Father is perfect.

Matthew 5

You’ve read Matthew 5

Go deeper

Matthew 5

You’ve read Matthew 5

Go deeper