2 MFM Ndǝ tsǝfǝri sǝra ˈyi nggari sara ara njira sǝ kǝ ɗa wu liya nda tsu kaɗǝu, ǝnga ndǝ tǝtǝlna ndǝr Hyal tsu. BSB BSB: just as they were handed down to us by the initial eyewitnesses and servants of the word.
3 MFM Tiyafulusu ndǝ dǝgal, ǝnggǝra yi tsambiya sǝˈyar kǝ patǝu ǝnga hangǝkal, ca ngǝ ɗa yi lari a ɗar tsaˈa, ya tsǝfǝri ngǝ ǝnggǝra sǝˈyar kǝ ɓau, BSB BSB: Therefore, having carefully investigated everything from the beginning, it seemed good also to me to write an orderly account for you, most excellent Theophilus,
4 MFM aga ga sǝnbiya jirkura sǝˈyar kǝ ǝnggǝra nji highiɓǝri ngau. BSB BSB: so that you may know the certainty of the things you have been taught.
6 MFM Nanda gyapǝu, ndǝ nggya mǝnahǝu wu mwar Hyal, ndǝ ɓǝlari patǝkura sǝra Hyal na nja mǝl. BSB BSB: Both of them were righteous in the sight of God, walking blamelessly in all the commandments and decrees of the Lord.
7 MFM Ama nandǝ uya ya mai, ara Alisabatu ciri nga ja, ǝnga ǝtsu nji hahal nga nda gyapǝu. BSB BSB: But they had no children, because Elizabeth was barren, and they were both well along in years.
8 MFM Vanyi pǝci, Zakariya vǝr mǝl thlǝr nyi nǝ pubu a gwu ki Hyal, ǝnggǝra pǝcir nǝ miya umbwar nda shili. BSB BSB: One day while Zechariah’s division was on duty and he was serving as priest before God,
9 MFM Wu pǝci kau, ǝnggǝra sǝr ciji nǝ pubu cabiya, Zakariya nga nji caɗǝbiya, aga ja gu ki Hyal aga gwa nggyi sǝ kisǝu. BSB BSB: he was chosen by lot, according to the custom of the priesthood, to enter the temple of the Lord and burn incense.
10 MFM Kabangǝkǝ nji dadaɓau kǝra a biya, nda vǝr ndǝr anǝ Hyal wu pǝci kǝ ja vǝr nggyi sǝ kisǝ kau. BSB BSB: And at the hour of the incense offering, the whole congregation was praying outside.
11 MFM Kukuthlǝu kǝ waladi Thlagǝ canǝ nyi kǝr, ji taˈyi lagu mazǝma vir nggyi sǝ kisǝ kau. BSB BSB: Just then an angel of the Lord appeared to Zechariah, standing at the right side of the altar of incense.
12 MFM Ənggǝra Zakariya lari waladi kau, kǝ hivǝr mbari nyi gagaɗau. BSB BSB: When Zechariah saw him, he was startled and gripped with fear.
13 MFM Ama kǝ waladi kǝ na anǝ nyi, “Zakariya, a sara ga hivǝr mai! Hyal, a nggari kǝdi ngau, kabangǝkau, mala ngǝ Alisabatu wu nda yabiya ngǝ zǝr sal. Gu nda nǝ nyi thlǝmǝ Yahwana. BSB BSB: But the angel said to him, “Do not be afraid, Zechariah, because your prayer has been heard. Your wife Elizabeth will bear you a son, and you are to give him the name John.
14 MFM Ma nji yabiya nyi, gu nda ɗa ǝnga ɗǝfu cicau ǝnga huɗǝ pipida gagaɗau, abangau ngǝ alenyi nji gangǝ tsu. BSB BSB: He will be a joy and delight to you, and many will rejoice at his birth,
15 MFM Zǝr kǝ ju nda ɗa ndǝ dǝgal wu mwar Hyal. Naji wu nda sa ˈyimir wur inabi mai. Nju nda nyana nyi ǝnga Mambǝl Cicau tsu ja wu ta mǝnyi. BSB BSB: for he will be great in the sight of the Lord. He shall never take wine or strong drink, and he will be filled with the Holy Spirit even from his mother’s womb.
16 MFM Naja ngu nda shabiya njir Izirayila gangǝu a shili ara Hyal Thlagǝri nda. BSB BSB: Many of the sons of Israel he will turn back to the Lord their God.
18 MFM Kǝ Zakariya na anǝ waladi, “Abari nga ya nda sǝni abǝr sǝ kǝ gǝ na kǝ wu nda ɗa? Kǝja nayi ndǝ hahal nga yau, mala ɗa tsu abangǝ nga ja.” BSB BSB: “How can I be sure of this?” Zechariah asked the angel. “I am an old man, and my wife is well along in years.”
19 MFM Waladi na, “Nayi ngǝ Jibrayilu, ya vǝr taˈyi wu mwar Hyal. Hyal ngǝ sǝwa ɗa aga ya sa nar ngǝ ndǝr kǝ mǝsahǝ gagaɗǝ kau. BSB BSB: “I am Gabriel,” replied the angel. “I stand in the presence of God, and I have been sent to speak to you and to bring you this good news.
20 MFM Ama kǝja ga nggǝl ri ara hǝnggǝri ǝnga ndǝr kau, kǝra wu nda ɗa jiri ma pǝci ka ɗari. Agabangau, tsu gu ndǝr mai kǝl ma sǝ kǝ a nyabiyar dzau.” BSB BSB: And now you will be silent and unable to speak until the day this comes to pass, because you did not believe my words, which will be fulfilled at their proper time.”
21 MFM Nji kǝra a biya nda vǝr sǝkǝ biyar Zakariya, nda vǝr ɗǝnga mi ngǝ ɗa ji ɓǝliya sar a gwu ki Hyal abanga? BSB BSB: Meanwhile, the people were waiting for Zechariah and wondering why he took so long in the temple.
22 MFM Pǝci kǝra ji nda biya tsu ju sǝni ndǝr mai, ǝnggau, ba ndǝ sǝni abǝr a lari ja sǝ dǝdǝgur a gwu ki Hyal kau. Kǝ ji dumwa ǝnga ndǝr anǝ nda ǝnga tsi, ama naja sǝni ndǝr ǝnga miya ja mai. BSB BSB: When he came out and was unable to speak to them, they realized he had seen a vision in the temple. He kept making signs to them but remained unable to speak.
23 MFM Ənggǝra pǝcir thlǝr nyi kuɗau, ba ji sha a ndu ki. BSB BSB: And when the days of his service were complete, he returned home.
24 MFM Aˈyi ɓǝliya sar mai, kǝ mala nyi Alisabatu hǝri huɗǝu, kǝ ji mbunakǝr nǝ hya tǝfu wu ki naji biya mai. BSB BSB: After these days, his wife Elizabeth became pregnant and for five months remained in seclusion. She declared,
25 MFM Alisabatu dzǝgwa na, “Thlagǝ a mǝliya ɗar sǝ dǝgal wu yukuɗu, ǝnga ji tǝhuɗǝ ǝgya yau, ji hǝna sǝ sǝsǝli kǝra ar kǝra yau wu pama nji.” BSB BSB: “The Lord has done this for me. In these days He has shown me favor and taken away my disgrace among the people.”
27 MFM Ji sǝwa nyi ǝnga ndǝshigu mǝsahǝu a ndara kwapǝliyagǝ kǝra alkawal mbamba nǝ hǝ dzǝ aˈyi wu pama nda ǝnga vanyi ndǝ kǝra nja ngga ǝnga Yusufu, sara wu culi gǝ tǝl Dawuda. Thlǝmǝr kwapǝliyagǝ kǝ ca ngǝ Maryamu. BSB BSB: to a virgin pledged in marriage to a man named Joseph, who was of the house of David. And the virgin’s name was Mary.
28 MFM Ənggǝra waladi kǝ shili ǝgya ja, kǝ ji na, “Nja vǝr usa ngau! Thlagǝ aˈyi ja ǝnga gau, naja tsu a fǝnggǝr ngǝr ja barka.” BSB BSB: The angel appeared to her and said, “Greetings, you who are highly favored! The Lord is with you.”
29 MFM Ənggǝra Maryamu nggari usa dzǝ kau, kǝ sǝ kǝ ɓwanǝ nyi kǝr ba fuwa nyi wu ɗǝnga sǝ gagaɗau, ja vǝr ɗǝnga wa thlǝmǝ najaka usa dza. BSB BSB: Mary was greatly troubled at his words and wondered what kind of greeting this might be.
30 MFM Kǝ waladi kǝ na anǝ nyi, “Maryamu, a sara ga hivǝr mai, arya nagǝ a uyar gǝ mayiwakur ara Hyal. BSB BSB: So the angel told her, “Do not be afraid, Mary, for you have found favor with God.
31 MFM “Kǝja gu nda hǝri huɗǝu, gu yabiya zǝr sal, gu nda nǝ nyi thlǝmǝ Yesu. BSB BSB: Behold, you will conceive and give birth to a son, and you are to give Him the name Jesus.
32 MFM Ju nda ɗa ndǝ dǝgalǝu, ǝtsu nju nda ngga nyi ǝnga Zǝr Hyal dǝgal gagaɗau. Hyal Thlagǝ wu nda nǝ nyi vir nggya nǝr tǝlkur nǝ ǝji nyi Dawuda. BSB BSB: He will be great and will be called the Son of the Most High. The Lord God will give Him the throne of His father David,
33 MFM Ju nda sǝm tǝlkur nyi ar kǝra ki Yakubu baˈanuwa, tǝlkur nyi tsu aˈyi wu nda kuɗǝ mai!” BSB BSB: and He will reign over the house of Jacob forever. His kingdom will never end!”
35 MFM Kǝ waladi shaɗǝwa nyi, ji na, “Mambǝl Cicau wu nda gyar kǝra gau, dǝnama nǝ Hyal Kǝra Di wu nda mbuya ngǝ tsu. Agabangǝ zǝr kǝ gu nda ya kau, nju nda na anǝ nyi ndǝ cicau, naja ngǝ Zǝr Hyal. BSB BSB: The angel replied, “The Holy Spirit will come upon you, and the power of the Most High will overshadow you. So the Holy One to be born will be called the Son of God.
36 MFM “Kǝja Alisabatu kwamǝ ngau, kǝra nji na, naji wu ya mai, kabangǝkǝ huɗǝ hya kwa ngǝ ara ja, wu hahalkur nyi kau, BSB BSB: Look, even Elizabeth your relative has conceived a son in her old age, and she who was called barren is in her sixth month.
37 MFM ara sǝr kari nyi kǝr anǝ Hyal aˈyi mai.” BSB BSB: For no word from God will ever fail.”
39 MFM Ayukuɗa pǝci kushu, kǝ Maryamu pabǝri kǝrnyi, kǝ ji maˈyi ǝnga kusa, a ndu vanyi mǝlmǝ nǝr ˈyiˈyir Yahudi kǝra wu pama mau. BSB BSB: In those days Mary got ready and hurried to a town in the hill country of Judah,
40 MFM Ənggǝra ji shili wu mǝlmǝ kau, kǝ ji vu ki Zakariya, ji vuwa usar Alisabatu. BSB BSB: where she entered the home of Zechariah and greeted Elizabeth.
41 MFM Ənggǝra Alisabatu nggari usa dzǝ kau, kǝ zǝr kǝra gwu ta Maryamu ɗa mumuɗǝu, ǝnggau, kǝ Alisabatu nyau ǝnga Mambǝl Cicau. BSB BSB: When Elizabeth heard Mary’s greeting, the baby leaped in her womb, and Elizabeth was filled with the Holy Spirit.
42 MFM Kǝ ji hyaˈana ɗahǝu ǝnga dǝnama ji na, “Nagǝ ǝnga barka wu pama mathlǝkǝˈyi, Zǝr kǝra gu nda ya kǝ tsu ǝnga barka nga ja! BSB BSB: In a loud voice she exclaimed, “Blessed are you among women, and blessed is the fruit of your womb!
43 MFM Abari ngǝ mayiwakur kǝ sǝni shili anǝ ɗa, patǝ ǝkkǝˈyi miya Thlagǝ ɗa, a shili ǝgya ya? BSB BSB: And why am I so honored, that the mother of my Lord should come to me?
44 MFM Ənggǝra yi nggari usa dzǝ ngau, ngǝ zǝr kǝra gwu ta yi ɗa mumuɗǝu ara huɗǝ pipida. BSB BSB: For as soon as the sound of your greeting reached my ears, the baby in my womb leaped for joy.
45 MFM Ndǝr barka nga gau ara gǝ hǝnggǝri abǝr sǝ kǝ Thlagǝ nana kǝ wu ɗa ǝnga jiri.” BSB BSB: Blessed is she who has believed that the Lord’s word to her will be fulfilled.”
47 MFM Piya yi tsu a vǝr caguli ara Hyal ngǝ Ndǝr Mbǝɗa ɗa, BSB BSB: and my spirit rejoices in God my Savior!
49 MFM arya sǝ dǝdǝgalˈyar kǝ kǝra Hyal ndǝ dǝnama mǝliya ɗa. Thlǝmǝ nyi ndǝ cici ngau! BSB BSB: For the Mighty One has done great things for me. Holy is His name.
50 MFM Ciji baˈanǝ ciji ju nda tǝhuɗǝ ǝgya njira wu nǝ nyi dǝgalkur. BSB BSB: His mercy extends to those who fear Him, from generation to generation.
51 MFM Ənga tsi nǝ dǝnama nga ji mǝliya sǝ dǝdǝgalˈyar! Ji tǝtǝlna njir fǝkǝr nda ǝnga sǝra ndu fǝr kǝr ǝni wu ɗǝfuwa nda. BSB BSB: He has performed mighty deeds with His arm; He has scattered those who are proud in the thoughts of their hearts.
52 MFM A hǝyari ja tǝltǝlˈyar sara wu tǝlkur nda, ǝnga ji hyaˈana nji didiɗi. BSB BSB: He has brought down rulers from their thrones, but has exalted the humble.
53 MFM Ji nǝ nyi sǝr sǝm mǝsahǝu anǝ njir wuɓau, kǝ ji mǝliya njir gǝnna ndǝ maˈyi ǝnga tsi kurthlǝu. BSB BSB: He has filled the hungry with good things, but has sent the rich away empty.
54 MFM Ji dlǝwari mafa nyiˈyar njir Izirayila ǝnga ji ɗǝngari ji cabiya tǝhuɗǝ anǝ nji nyi, BSB BSB: He has helped His servant Israel, remembering to be merciful,
55 MFM ǝnggǝra ji mǝliya alkawal anǝ ǝjir mǝn Ibrahimu ǝnga culi nyi baˈanuwa!” BSB BSB: as He promised to our fathers, to Abraham and his descendants forever.”
56 MFM Maryamu nggya ǝnga Alisabatu ǝnggǝr hya makǝru, kadivira ji dzǝgwa sha a ndu ki gǝ nda. BSB BSB: Mary stayed with Elizabeth for about three months and then returned home.
57 MFM Ənggǝra pǝcir ya nyi ɗa, kǝ Alisabatu yabiya zǝr nyi. BSB BSB: When the time came for Elizabeth to have her child, she gave birth to a son.
58 MFM Tǝwul nyi ǝkkǝˈyi nji gǝ nda ndǝ nggari ǝnggǝra Thlagǝ canǝ nyi tǝhuɗǝ dǝdǝgal anǝ nyi, kǝ ndǝ daɓǝr dzǝ ndu caguli ǝnga ja. BSB BSB: Her neighbors and relatives heard that the Lord had shown her great mercy, and they rejoiced with her.
59 MFM Ənggǝra zǝr kǝ tǝkǝri pida cisu, kǝ ndǝ shili aga nda sa thlana nyi pǝlzha, ndu yiwu nda fiya nyi thlǝmǝr dǝnyi, Zakariya. BSB BSB: On the eighth day, when they came to circumcise the child, they were going to name him after his father Zechariah.
60 MFM Ama kǝ miya zǝr na, “Awau! Nja nda ngga nyi ǝnga Yahwana.” BSB BSB: But his mother replied, “No! He shall be called John.”
61 MFM Əngwar nda anǝ nyi, “Wu culir hyi wa ngǝ ǝnga culi thlǝmǝ ka?” BSB BSB: They said to her, “There is no one among your relatives who bears this name.”
62 MFM Kǝ ndǝ yiwa dǝya zǝr ǝnga tsi, thlǝmǝ kǝra ja yiwu nja ngga zǝr kǝ ǝni. BSB BSB: So they made signs to his father to find out what he wanted to name the child.
63 MFM Kǝ ji yiwa, nja nǝ nyi lǝkakaɗau, kǝ ji tsǝfǝri, “Thlǝmǝ nyi Yahwana ngau.” Kǝ sǝ kǝ ɗa sǝ dǝdǝgur anǝ njira a ndǝna! BSB BSB: Zechariah asked for a tablet and wrote, “His name is John.” And they were all amazed.
64 MFM Ənggǝ ngǝ miya Zakariya pahǝnakǝr, kǝ ji dzǝguya ndǝr ǝnga fal Hyal. BSB BSB: Immediately Zechariah’s mouth was opened and his tongue was released, and he began to speak, praising God.
65 MFM Kǝ sǝ kǝ nǝ nyi hivǝr anǝ tǝwulǝr nda patǝu. Njir ˈyiˈyir Yahudi njir nggya wu pama mau tǝtǝlna sǝ kǝ ɗa kǝ baˈamani. BSB BSB: All their neighbors were filled with awe, and people throughout the hill country of Judea were talking about these events.
66 MFM Kalar ndǝra nggari sǝ kau, ba nǝ nyi ɗǝnga, ju na, “Mi ngǝ zǝr kǝ wu nda ɗa?” Ara a tsamǝr nji abǝr tsa Hyal aˈyi ǝnga ja. BSB BSB: And all who heard this wondered in their hearts and asked, “What then will this child become?” For the Lord’s hand was with him.
67 MFM Ənggǝra Mambǝl Cicau shida ar kǝra Zakariya dǝya Yahwana, kǝ ji dzǝguya ndǝr kǝra Hyal nǝ nyi, ji na, BSB BSB: Then his father Zechariah was filled with the Holy Spirit and prophesied:
68 MFM “Barka anǝ Thlagǝu, Hyal nǝr Izirayila! Ji shili aga sa dlǝwa nji gǝ nda, ja kǝtiya nda. BSB BSB: “Blessed be the Lord, the God of Israel, because He has visited and redeemed His people.
69 MFM Ji nǝ mǝn ndǝr Mbǝɗa nji ǝnga dǝnama sara wu ki mafa nyi Dawuda. BSB BSB: He has raised up a horn of salvation for us in the house of His servant David,
70 MFM Ənggǝr kǝra ji mǝliya alkawal tsu kaɗǝu lagu miya nabi nyiˈyar nǝ cicau. BSB BSB: as He spoke through His holy prophets, those of ages past,
71 MFM Ju sa hǝbiya mǝn sara wu tsa njira vǝr ca dawakur anǝ mǝn, ǝnga patǝr njira gǝra yiwu nda lari mǝna cakau. BSB BSB: salvation from our enemies and from the hand of all who hate us,
72 MFM Ji mǝl abangǝ aga ja cabiya tǝhuɗǝ nyi anǝ ǝjir mǝnˈyar, ǝnga ji ɗǝngari alkawal nyi nǝ cicau, BSB BSB: to show mercy to our fathers and to remember His holy covenant,
73 MFM kǝra ji mǝliya daɓǝ ǝnga sǝm fǝla anǝ ǝjir mǝn Ibrahimu. BSB BSB: the oath He swore to our father Abraham, to grant us
74 MFM Ju nda hǝbiya mǝn sara ara dawar mǝnˈyar, aga mǝna dzǝgwa nu nyi ǝnga jirkur gǝra ǝnga hivǝr BSB BSB: deliverance from hostile hands, that we may serve Him without fear,
75 MFM wu cicikur ǝnga mǝnahǝkur wu mwar Hyal patǝr nggyabiyar mǝn. BSB BSB: in holiness and righteousness before Him all the days of our lives.
76 MFM Nagǝ tsu zǝr kau, nju nda ngga ngǝ ǝnga nabi nǝ Hyal kǝra ndiya ǝnga dǝgalǝu. Gu nda tǝrabiya a dumwar Thlagǝu, aga ga mǝliya lagu nyi kakalǝu. BSB BSB: And you, child, will be called a prophet of the Most High; for you will go on before the Lord to prepare the way for Him,
77 MFM Aga ga nǝ nyi anǝ nji gǝ nda sǝnbiya sǝ ar kǝra mbǝɗǝ lagur tǝfǝbiya nda bikǝr nda, BSB BSB: to give to His people the knowledge of salvation through the forgiveness of their sins,
78 MFM ara gangǝkura tǝhuɗǝ dzǝ nǝ Hyalǝr mǝn, ca ngǝ mbǝmbǝl nǝ mbǝɗau sara a dǝmǝlmau wu nda shida, aga ja sa mbǝl ar kǝra mǝn, BSB BSB: because of the tender mercy of our God, by which the Dawn will visit us from on high,
79 MFM ja mbǝl a gyar kǝra njira vǝr nggya wu kuthlǝu, ǝnga njira ǝgya kiɗa shangguɗi nǝ tau, aga ca lagur nggya jamǝ anǝ mǝn.” BSB BSB: to shine on those who live in darkness and in the shadow of death, to guide our feet into the path of peace.”
80 MFM Kǝ Yahwana hau, ji cakǝri dzǝ wu mambǝl. Ji nggya a gwa tagǝ kǝl ta pǝcir biya nyi ar babal anǝ njir Izirayila ɗa. BSB BSB: And the child grew and became strong in spirit; and he lived in the wilderness until the time of his public appearance to Israel.