2 MKW Bawu sonikaka yawu mutindu zabisaka beto bambangi yina talaka mambu yina katuka mbandukulu, mpe kumaka bisadi ya kulongisa Mambu ya Nzambi. BSB BSB: just as they were handed down to us by the initial eyewitnesses and servants of the word.
3 MKW Ni yawu yina, munu mpe, mu sosaka na kuzaba mbote-mbote mambu nyonso yina salamaka katuka mbandukulu, mpe mu talaka ti ya vwandaka mfunu na kusonikina nge yawu. BSB BSB: Therefore, having carefully investigated everything from the beginning, it seemed good also to me to write an orderly account for you, most excellent Theophilus,
4 MKW Mu ke na kusala yawu samu ti nge bakula butsyelika ya mambu yina ba longisaka nge. BSB BSB: so that you may know the certainty of the things you have been taught.
6 MKW Bawu zole vwandaka bantu ya kudedama na meso ya Nzambi, mpe bawu vwandaka tumama mbote na misiku nyonso mpe na lutumu ya Mfumu. BSB BSB: Both of them were righteous in the sight of God, walking blamelessly in all the commandments and decrees of the Lord.
7 MKW Kasi bawu vwandaka ve na mwana samu ti Elizabeti vwandaka kisita, mpe bawu zole vwandaka me kuma biboba. BSB BSB: But they had no children, because Elizabeth was barren, and they were both well along in years.
8 MKW Kilumbu mosi, Zakali vwandaka sala kisalu ya bunganga-Nzambi na kati ya Yinzo ya Nzambi, samu ti ya vwandaka bilumbu ya nkonga ya bawu na kusala yawu. BSB BSB: One day while Zechariah’s division was on duty and he was serving as priest before God,
9 MKW Mutindu vwandaka kifu ya banganga-Nzambi, bawu bulaka dzeke mpe soolaka Zakali samu na kukota na kivinga ya longo ya Mfumu na kuyoka maaka ya nsunga ya mbote. BSB BSB: he was chosen by lot, according to the custom of the priesthood, to enter the temple of the Lord and burn incense.
10 MKW Nkonga nyonso ya mikwikisi vwandaka sambila na ngaanda ntangu Zakali vwandaka yoka maaka ya nsunga ya mbote. BSB BSB: And at the hour of the incense offering, the whole congregation was praying outside.
11 MKW Na mpamukunu, mbazi mosi ya Mfumu talanaka na ntwala ya Zakali. Mbazi yango vwandaka ya kutelama na lubakala ya kiyokolo ya maaka ya nsunga ya mbote. BSB BSB: Just then an angel of the Lord appeared to Zechariah, standing at the right side of the altar of incense.
12 MKW Ntangu Zakali talaka mbazi, yandi pamukaka mpe kumaka na boma. BSB BSB: When Zechariah saw him, he was startled and gripped with fear.
13 MKW Kasi mbazi zabisaka yandi: «Kuvwanda na boma ve Zakali! Nzambi me ndima lusambulu ya nge: Kento ya nge, Elizabeti, ke buta mwana ya bakala yina nge ke pesa nkumbu Yowane. BSB BSB: But the angel said to him, “Do not be afraid, Zechariah, because your prayer has been heard. Your wife Elizabeth will bear you a son, and you are to give him the name John.
14 MKW Nge ke vwanda na kyese ya kulutila, mpe bantu mingi ke yangalala samu na mbutukulu ya yandi. BSB BSB: He will be a joy and delight to you, and many will rejoice at his birth,
15 MKW Ya tsyelika, yandi ke vwanda muntu ya mfunu na ntwala ya Mfumu. Yandi ke kunwa ve vinu to malafu ya ngolo. Yandi ke vwanda ya kufuluka na Mpeve ya Longo katuka ntangu yandi ke vwanda na kati ya kivumu ya mama ya yandi. BSB BSB: for he will be great in the sight of the Lord. He shall never take wine or strong drink, and he will be filled with the Holy Spirit even from his mother’s womb.
16 MKW Yandi ke vutula bantu mingi ya Isayeli na sika ya Mfumu yina kele Nzambi ya bawu. BSB BSB: Many of the sons of Israel he will turn back to the Lord their God.
18 MKW Kasi Zakali tubaka na mbazi: «Wapi mutindu mu ke zaba ti mambu yayi ke salama? Ya tsyelika, munu mpe kento ya munu kele biboba.» BSB BSB: “How can I be sure of this?” Zechariah asked the angel. “I am an old man, and my wife is well along in years.”
19 MKW Mbazi vutulaka: «Mu kele Ngabyele yina ke telamaka na ntwala ya Nzambi samu na kusadila yandi. Yandi me fidisa munu samu na kuzonza na nge, mpe kuzabisa nge nsangu yayi ya mbote. BSB BSB: “I am Gabriel,” replied the angel. “I stand in the presence of God, and I have been sent to speak to you and to bring you this good news.
20 MKW Kasi mutindu nge me kwikila ve mambu yina mu me zabisa nge, nge ke kuma dibaba mpe nge ke lenda dyaka ve na kuzonza tii na kilumbu yina yawu ke salama. Mambu yayi ke salama na ntangu yina me lunga.» BSB BSB: And now you will be silent and unable to speak until the day this comes to pass, because you did not believe my words, which will be fulfilled at their proper time.”
21 MKW Na ntangu yina, bantu yina vwandaka vingila Zakali yitukaka, samu ti yandi vwandaka lutisa ntangu mingi na kati ya kivinga ya longo. BSB BSB: Meanwhile, the people were waiting for Zechariah and wondering why he took so long in the temple.
22 MKW Kasi ntangu yandi basikaka, yandi vwandaka lenda ve na kuzonza na bawu, mpe bantu zabaka ti yandi kuzwaka lumoni na kati ya kivinga ya longo. Yandi vwandaka sala bawu bimpangula na maboko, mpe vwandaka lenda dyaka ve na kuzonza. BSB BSB: When he came out and was unable to speak to them, they realized he had seen a vision in the temple. He kept making signs to them but remained unable to speak.
23 MKW Ntangu Zakali manisaka bilumbu ya yandi ya kusala na Yinzo ya Nzambi, yandi vutukaka na yinzo ya yandi. BSB BSB: And when the days of his service were complete, he returned home.
24 MKW Na manima ya mwa bilumbu, kento ya yandi, Elizabeti, kumaka na kivumu, mpe bumbamaka bangonda tanu ata kutalana na bantu. Yandi vwandaka tuba: BSB BSB: After these days, his wife Elizabeth became pregnant and for five months remained in seclusion. She declared,
25 MKW «Ni Mfumu me sala mambu yayi samu na munu. Ntangu yayi, yandi me katula mambu yina vwandaka talisa munu nsoni na ntwala ya bantu nyonso.» BSB BSB: “The Lord has done this for me. In these days He has shown me favor and taken away my disgrace among the people.”
27 MKW na sika ya ndumba na nkumbu Maliya, yina zabaka ntete ve babakala. Maliya vwandaka ndumba ya dikanda ya ntinu Davidi, mpe yina Yosefi pesaka nsilulu ya makwela. BSB BSB: to a virgin pledged in marriage to a man named Joseph, who was of the house of David. And the virgin’s name was Mary.
28 MKW Mbazi kotaka na yinzo, mpe tubaka: «Mbote ya nge! Mfumu me sakumuna nge, mpe yandi ke na nge.» BSB BSB: The angel appeared to her and said, “Greetings, you who are highly favored! The Lord is with you.”
29 MKW Maliya yitukaka mingi samu na mambu yina mbazi tubaka. Yandi vwandaka zaba ve yinki zolaka tuba mbote ya mutindu yina. BSB BSB: Mary was greatly troubled at his words and wondered what kind of greeting this might be.
30 MKW Na yina, mbazi zabisaka yandi: «Kuvwanda ve na boma, Maliya, samu ti Nzambi me sakumuna nge. BSB BSB: So the angel told her, “Do not be afraid, Mary, for you have found favor with God.
31 MKW Nge ke kuzwa kivumu, mpe nge ke buta mwana ya bakala yina nge ke pesa nkumbu Yesu. BSB BSB: Behold, you will conceive and give birth to a son, and you are to give Him the name Jesus.
32 MKW Yandi ke vwanda muntu ya mfunu, mpe ba ke bokila yandi Mwana ya Nzambi-Mpungu. Mfumu Nzambi ke byadisa yandi ntinu mutindu vwandaka nkooko ya yandi Davidi, BSB BSB: He will be great and will be called the Son of the Most High. The Lord God will give Him the throne of His father David,
33 MKW mpe yandi ke yala bantangu nyonso bantu ya Isayeli. Kimfumu ya yandi ke manisa ve.» BSB BSB: and He will reign over the house of Jacob forever. His kingdom will never end!”
35 MKW Mbazi vutulaka: «Mpeve ya Longo ke kulumuka na nge, mpe lulendo ya Nzambi-Mpungu ke fuka nge mutindu mpewo. Ni yawu yina, mwana yina ke butuka ke vwanda ya longo, mpe ba ke bokila yandi Mwana ya Nzambi. BSB BSB: The angel replied, “The Holy Spirit will come upon you, and the power of the Most High will overshadow you. So the Holy One to be born will be called the Son of God.
36 MKW Elizabeti yina beno kele dikanda mosi ke na kuvingila mbutukulu ya mwana ya yandi ya bakala ata ti yandi me kuma kiboba. Bantu vwandaka tuba ti yandi kele kisita. Kasi ntangu yayi, yandi me kuma na kivumu ya bangonda sambanu, BSB BSB: Look, even Elizabeth your relative has conceived a son in her old age, and she who was called barren is in her sixth month.
37 MKW samu ti Nzambi ke lembanaka dyambu ve.» BSB BSB: For no word from God will ever fail.”
39 MKW Na bilumbu yina landaka, Maliya kwendaka na nswalu nyonso na mbanza mosi ya kizunga ya myongo ya Zude. BSB BSB: In those days Mary got ready and hurried to a town in the hill country of Judah,
40 MKW Yandi kotaka na yinzo ya Zakali, mpe pesaka Elizabeti mbote. BSB BSB: where she entered the home of Zechariah and greeted Elizabeth.
41 MKW Ntangu Elizabeti kuwaka mbote yina Maliya pesaka yandi, mwana ninganaka na kati ya kivumu ya yandi. Elizabeti fulukaka na Mpeve ya Longo, BSB BSB: When Elizabeth heard Mary’s greeting, the baby leaped in her womb, and Elizabeth was filled with the Holy Spirit.
42 MKW mpe lookaka na ndinga ya ngolo: «Nzambi me sakumuna nge kulutila bakento nyonso, mpe lusakumunu ya yandi kele na mwana yina nge ke buta! BSB BSB: In a loud voice she exclaimed, “Blessed are you among women, and blessed is the fruit of your womb!
43 MKW Nani mu kele samu ti mama ya Mfumu ya munu kwiza kutala munu? BSB BSB: And why am I so honored, that the mother of my Lord should come to me?
44 MKW Ya tsyelika, ntangu mu me kuwa mbote yina nge me pesa munu, mwana me ningana na nsayi na kati ya kivumu ya munu. BSB BSB: For as soon as the sound of your greeting reached my ears, the baby in my womb leaped for joy.
45 MKW Kyese mingi samu na nge samu ti nge me sala kiminu ti mambu yina Mfumu me zabisa nge, ke salama.» BSB BSB: Blessed is she who has believed that the Lord’s word to her will be fulfilled.”
47 MKW mpe mpeve ya munu kele ya kufuluka na nsayi samu na Nzambi, Muvuukisi ya munu. BSB BSB: and my spirit rejoices in God my Savior!
49 MKW samu ti Nzambi ya lulendo me sala mambu ya nene samu na munu. Nkumbu ya yandi kele ya longo. BSB BSB: For the Mighty One has done great things for me. Holy is His name.
50 MKW Yandi ke talaka kyadi ntangu nyonso na bayina ke zitisaka yandi. BSB BSB: His mercy extends to those who fear Him, from generation to generation.
51 MKW Yandi me sala bisalu ya nene na lulendo ya yandi, mpe me mwangisa bantu ya lunangu. BSB BSB: He has performed mighty deeds with His arm; He has scattered those who are proud in the thoughts of their hearts.
52 MKW Yandi me katula bantinu na kimfumu, mpe me zangula bantu ya kukuluka. BSB BSB: He has brought down rulers from their thrones, but has exalted the humble.
53 MKW Yandi me fulusa bima na sika ya bayina ke na nsatu, mpe me vutula bamvwama maboko mpamba. BSB BSB: He has filled the hungry with good things, but has sent the rich away empty.
54 MKW Yandi me kwiza samu na kusadisa bantu ya Isayeli, bisadi ya yandi, mpe me bika ve na kutala bawu kyadi, BSB BSB: He has helped His servant Israel, remembering to be merciful,
55 MKW mutindu yandi salaka na sika ya Abalayami mpe bantu ya dikanda ya yandi na yina me tadila nsilulu yina yandi pesaka na bankooko ya beto.» BSB BSB: as He promised to our fathers, to Abraham and his descendants forever.”
56 MKW Maliya lutisaka keba ve bangonda tatu na sika ya Elizabeti. Na manima, yandi vutukaka na mbanza ya yandi. BSB BSB: Mary stayed with Elizabeth for about three months and then returned home.
57 MKW Kilumbu ya kubuta ya Elizabeti lungaka, mpe yandi butaka mwana ya bakala. BSB BSB: When the time came for Elizabeth to have her child, she gave birth to a son.
58 MKW Bayina vwandaka zinga pene-pene na yandi, mpe bantu ya dikanda ya yandi zabaka ti Mfumu lakisaka kidimbu ya kutala Elizabeti kyadi. Na yina, bawu yangalalaka kintwadi na yandi. BSB BSB: Her neighbors and relatives heard that the Lord had shown her great mercy, and they rejoiced with her.
59 MKW Ntangu mwana lungisaka bilumbu nana, bawu kwendaka zengisa yandi bubakala. Bantu nyonso vwandaka zola kupesa yandi nkumbu ya tata ya yandi, Zakali. BSB BSB: On the eighth day, when they came to circumcise the child, they were going to name him after his father Zechariah.
60 MKW Kasi mama ya yandi tubaka: «Ve, nkumbu ya yandi ke vwanda Yowane.» BSB BSB: But his mother replied, “No! He shall be called John.”
61 MKW Bawu zabisaka yandi: «Ata muntu na kati ya dikanda ya nge kele na nkumbu yina.» BSB BSB: They said to her, “There is no one among your relatives who bears this name.”
62 MKW Na yina, ba salaka bimpangula samu na kuyufula Zakali wapi nkumbu yandi vwandaka zola kupesa mwana ya yandi. BSB BSB: So they made signs to his father to find out what he wanted to name the child.
63 MKW Zakali lombaka mwa dibaya samu na kusonika, mpe sonikaka: «Nkumbu ya yandi Yowane.» Na yina, bantu nyonso yitukaka. BSB BSB: Zechariah asked for a tablet and wrote, “His name is John.” And they were all amazed.
64 MKW Kaka na ntangu yina mpe, Zakali bandaka dyaka na kuzonza. Yandi kembilaka Nzambi na ngolo nyonso. BSB BSB: Immediately Zechariah’s mouth was opened and his tongue was released, and he began to speak, praising God.
65 MKW Na yina, bampangi nyonso yina vwandaka zinga pene-pene na bawu kumaka na boma, mpe na kati ya kizunga nyonso ya myongo ya Zude, bantu vwandaka zonzila mambu yina. BSB BSB: All their neighbors were filled with awe, and people throughout the hill country of Judea were talking about these events.
66 MKW Bayina nyonso vwandaka kuwa mambu yina, vwandaka yindula mpe yufula na kati ya ntima: «Nani ke vwanda mwana yayi?» Ya tsyelika, lulendo ya Mfumu vwandaka na yandi. BSB BSB: And all who heard this wondered in their hearts and asked, “What then will this child become?” For the Lord’s hand was with him.
67 MKW Zakali, tata ya mwana, fulukaka na Mpeve ya Longo, mpe bikulaka mutindu yayi: BSB BSB: Then his father Zechariah was filled with the Holy Spirit and prophesied:
68 MKW «Nkembo na Mfumu, Nzambi ya bantu ya Isayeli, samu ti yandi me kwiza kusadisa bantu ya yandi, mpe kukuula bawu na bundongo. BSB BSB: “Blessed be the Lord, the God of Israel, because He has visited and redeemed His people.
69 MKW Yandi me pesa beto Muvuukisi ya ngolo na kati ya mitekolo ya ntinu Davidi, kisadi ya yandi. BSB BSB: He has raised up a horn of salvation for us in the house of His servant David,
70 MKW Ni mambu yina yandi zabisaka kukatuka ntama na yinwa ya mimbikudi ya yandi ya longo: BSB BSB: as He spoke through His holy prophets, those of ages past,
71 MKW Yandi pesaka nsilulu ti yandi ke kuula beto na maboko ya bambeni mpe ya bayina nyonso ke yinaka beto. BSB BSB: salvation from our enemies and from the hand of all who hate us,
72 MKW Yandi talaka bankooko ya beto kyadi, mpe zimbanaka ve ngwisani ya yandi ya longo. BSB BSB: to show mercy to our fathers and to remember His holy covenant,
73 MKW Ya tsyelika, Nzambi pesaka nsilulu na nkooko ya beto, Abalayami, BSB BSB: the oath He swore to our father Abraham, to grant us
74 MKW na kukuula beto na maboko ya bambeni, samu ti beto sadila yandi ata kutala boma. BSB BSB: deliverance from hostile hands, that we may serve Him without fear,
75 MKW Beto sadila yandi bilumbu nyonso na kati ya bulongo mpe ludedomo. BSB BSB: in holiness and righteousness before Him all the days of our lives.
76 MKW Nge mwana ya munu, nge ke vwanda mumbikudi ya Nzambi-Mpungu, samu ti nge ke tambula na mantwala ya Mfumu samu na kuyidikila yandi nzila, BSB BSB: And you, child, will be called a prophet of the Most High; for you will go on before the Lord to prepare the way for Him,
77 MKW mpe kuzabisa bantu ya yandi ti yandi ke vuukisa bawu na kulemvokila bawu masumu. BSB BSB: to give to His people the knowledge of salvation through the forgiveness of their sins,
78 MKW Nzambi ya beto zaba kutala bantu kyadi. Yandi ke kyenzula beto na nsemo ya zulu yina kele mutindu nsemo ya ntangu yina ke basikaka na suka-suka, BSB BSB: because of the tender mercy of our God, by which the Dawn will visit us from on high,
79 MKW samu na kukyenzula bayina kele na kati ya mpimpa mpe kitombe ya lufwa, mpe samu na kunata beto na nzila ya kizunu.» BSB BSB: to shine on those who live in darkness and in the shadow of death, to guide our feet into the path of peace.”
80 MKW Mwana vwandaka kula mpe vwandaka kuzwa ngolo ya kimpeve. Yandi vwandaka zinga na yinsi ya kuyuma tii na kilumbu yina yandi talanaka na ntwala ya bantu ya Isayeli. BSB BSB: And the child grew and became strong in spirit; and he lived in the wilderness until the time of his public appearance to Israel.