Opened
By The Kingdom Tribe (TKT).
Built by Paruto.
v2.6.0
Skip to content
Opened
en
Today
Ask
Read
Journey
More
Luke
Luke
12
MSY2020
BSB
A
a
Luke 12
12
Luke
The journey to Jerusalem
Aruamu Bible
Solomon
, person
Peter
, person
Aruamu Bible
Berean Standard Bible
1
MSY2020
Ezɨ dughiar kamɨn gumazamizir bar avɨrim uari akuvaghav ikia uari dɨkabɨri. Ezɨ Iesus maghɨra uan suren gumaziba faragha dav gɨa ghaze, “Ia uari bagh gan. Farisiba mati, yis bretɨn aven ghugha a gamizɨma a bar buizɨ moghɨn ian aven mangɨ ia gasɨghasɨgham. Kamaghɨra ifavarir araziba uaghan bar ia gasɨghasigham.
BSB
BSB:
In the meantime, a crowd of many thousands had gathered, so that they were trampling one another. Jesus began to speak first to His disciples:
“Beware of the leaven of the Pharisees, which is hypocrisy.
2
MSY2020
Moegha itir biziba, da azenim giregham. Akar aven itiba, gumazamiziba dagh fogham.
BSB
BSB:
There is nothing concealed that will not be disclosed, and nothing hidden that will not be made known.
3
MSY2020
Ezɨ bizir ia mɨtatemɨn mɨkemeziba, me aruer angazangarimɨn da baragham. Ezɨ bizir tizir ia sighsirir akabar uan kuaribagh arɨgha dɨpenir averiabar uariv kemeziba, me mangɨ dɨpenir nogoribar tuiv dar gun mɨkɨmam.”
BSB
BSB:
What you have spoken in the dark will be heard in the daylight, and what you have whispered in the inner rooms will be proclaimed from the housetops.
4
MSY2020
Iesus ua kamaghɨn mɨgei, “Nan namakaba, kɨ ia mɨgei, ia gumazir namnar kɨnibav sozibar atiatingan markɨ. Me gɨn ua bizitam damighan kogham.
BSB
BSB:
I tell you, My friends, do not be afraid of those who kill the body and after that can do no more.
5
MSY2020
Ezɨ, ia tinarama atiatingam, kɨ ian akagham. Ia Godɨn atiating, a ian namnam gasɨghasighɨva, gɨn ia inigh helɨn avim mɨkɨnamin gavgavim iti. Ezɨ kɨ guizbangɨra ia mɨgei, ia Godɨn atiating.
BSB
BSB:
But I will show you whom you should fear: Fear the One who, after you have been killed, has authority to throw you into hell. Yes, I tell you, fear Him!
6
MSY2020
Ia fo, gumazamiziba kuarazir dozir 5pla wan toian vaghvagh dagh ivezegham. Ezɨ God dar tam bakɨnɨghnighan kogham.
BSB
BSB:
Are not five sparrows sold for two pennies? Yet not one of them is forgotten by God.
7
MSY2020
God uaghan ian dapanir arɨziba menge, egha a bar deraghavɨra ia gɨfo. Kamaghɨn amizɨma, ia atiatingan markɨ. Ia kuarazir dozir kabar mɨn itir puvatɨ. Ia Godɨn damazimɨn bar ekevegha dagh afira.”
BSB
BSB:
And even the very hairs of your head are all numbered. So do not be afraid; you are worth more than many sparrows.
8
MSY2020
Iesus ua kamaghɨn mɨgei, “Kɨ ia mɨgei, Gumazir manam gumazamizibar damazimɨn ghaze, a nan anam, eghtɨ Gumazamizibar Otarim uaghan Godɨn enselbar damazibar mɨkɨm suam, gumazir kam a nan anam.
BSB
BSB:
I tell you, everyone who confesses Me before men, the Son of Man will also confess him before the angels of God.
9
MSY2020
Eghtɨ tina gumazamizibar damazimɨn mɨkɨm suam, a nan adarazir mav puvatɨ, eghtɨ kɨ uaghan Godɨn enselbar damazibar mɨkɨm suam, gumazir kam nan anav puvatɨ.
BSB
BSB:
But whoever denies Me before men will be denied before the angels of God.
10
MSY2020
Eghtɨ gumazitam akar kuratam Gumazamizibar Otarim mɨkemeghtɨ, God an arazir kurar kam gɨn amadagham. Eghtɨ gumazitam akar kuratam Godɨn Duam mɨkemeghtɨma, God an arazir kurar kam gɨn amadaghan kogham.
BSB
BSB:
And everyone who speaks a word against the Son of Man will be forgiven, but whoever blasphemes against the Holy Spirit will not be forgiven.
11
MSY2020
Me ia inigh God ko mɨgeir dɨpenibar mangam. Egha gavmanɨn gumazir ekiaba ko gumazir ziaba itibar damazibar mangɨtɨma, ia atiatingan markɨ. Egh suam, kɨ manmaghɨn ua bagh ganam, o manmaghɨn mɨkɨmam?
BSB
BSB:
When you are brought before synagogues, rulers, and authorities, do not worry about how to defend yourselves or what to say.
12
MSY2020
Dughiar kamra, Godɨn Duam nɨ mɨkemeghtɨma nɨ me mɨkɨmam.”
BSB
BSB:
For at that time the Holy Spirit will teach you what you should say.”
13
MSY2020
Ezɨ gumazir mam gumazamizibar torimɨn ikia kamaghɨn Iesus mɨgei, “Tisa, nan aveghbuam mɨkemeghtɨma, a gan afeziam ga bagha taghizir bizitaba na bagh taba tuiragh.”
BSB
BSB:
Someone in the crowd said to Him, “Teacher, tell my brother to divide the inheritance with me.”
14
MSY2020
Ezɨ Iesus a ikaragha ghaze, “Tinara guan osɨmtɨzibar kɨr guan biziba tuiraghasa na mɨsefe?”
BSB
BSB:
But Jesus replied,
“Man, who appointed Me judge or executor between you?”
15
MSY2020
Egha a kamaghɨn me mɨgei, “Ia uari bagh ganigh. Biziba bar dagh ifongezir arazir kaba bagh, uari bagh ganigh! Gumazimɨn dabirabim a bizir avɨrir a itir kaba saram otozir puvatɨ.”
BSB
BSB:
And He said to them,
“Watch out! Guard yourselves against every form of greed, for one’s life does not consist in the abundance of his possessions.”
16
MSY2020
Egha an akar isɨn zuir kamɨn me mɨgei, “Gumazir dagɨaba bar avɨrasemezir mam iti. Egha uan nguazimɨn dagher aghuir avɨriba isi.
BSB
BSB:
Then He told them a parable:
“The ground of a certain rich man produced an abundance.
17
MSY2020
Egha a kamaghɨn uabɨ gɨnɨghnɨsi, ‘Kɨ manmaghɨn damuam? Kɨ uan daghebar arɨghamin danganiba puvatɨ.’
BSB
BSB:
So he thought to himself, ‘What shall I do, since I have nowhere to store my crops?’
18
MSY2020
“Egha a ghaze, ‘Kɨ kamaghɨn damuam. Kɨ uan dagher dɨpeniba kuarighɨva, dɨpenir ekiabara ingarigham. Egh dɨpenir ekiaba, kɨ uan maziaba ko dagheba ko biziba bar dar arɨgham.
BSB
BSB:
Then he said, ‘This is what I will do: I will tear down my barns and will build bigger ones, and there I will store up all my grain and my goods.
19
MSY2020
Egh kɨ uabɨra uabɨ mɨkɨmam, “Nɨ dughiar avɨriba bagha ua bagha bizir aghuir avɨrim arɨki. Egh nɨ damɨva, wainɨn dɨpabar amɨva, egh dughiar aghuarim iniva, egh bar akuegh ikiam.” ’
BSB
BSB:
Then I will say to myself, “You have plenty of good things laid up for many years. Take it easy. Eat, drink, and be merry!”’
20
MSY2020
“Ezɨ God a mɨgɨa ghaze, ‘Nɨ gumazir onganim. Dɨmagarir kamra kɨ nɨn ikɨrɨmɨrim inightɨ, nɨ aremegham. Eghtɨ nɨ ua bagha arɨghizir biziba, tina da iniam?’
BSB
BSB:
But God said to him, ‘You fool! This very night your life will be required of you. Then who will own what you have accumulated?’
21
MSY2020
“Kamaghɨra, tina ua bagh biziba puv dar pozim mɨkɨnɨva, egh a Godɨn damazimɨn onganarazibar amuam, eghtɨ bizir kam a bativam.”
BSB
BSB:
This is how it will be for anyone who stores up treasure for himself but is not rich toward God.”
22
MSY2020
Egha Iesus kamaghɨn uan suren gumazibav gei, “Kamaghɨn amizɨ, kɨ ia mɨgei, ia pamten uan ikɨrɨmɨrim gɨnɨghnɨghɨva, kamaghɨn azangan markɨ, e dagher manatamra damam? Egh ia pamten uan inivafɨzibagh nɨghnɨgh mɨkɨman markɨ, e inir manatam uan mɨkarziba avam?
BSB
BSB:
Then Jesus said to His disciples,
“Therefore I tell you, do not worry about your life, what you will eat, or about your body, what you will wear.
23
MSY2020
Gumazimɨn ikɨrɨmɨrim ti daghebagh afira, ezɨ gumazimɨn mɨkarzim ti inibagh afira.
BSB
BSB:
For life is more than food, and the body more than clothes.
24
MSY2020
Ia kuarazibar gan. Da dagheba opari puvatɨgha dagh eghuvir puvatɨ, da dagheba arɨzir dɨpeniba puvatɨ. Ezɨ God dagheba dagh anɨdi! Ezɨ ian ikɨrɨmɨrim bar kuarazibagh afira.
BSB
BSB:
Consider the ravens: They do not sow or reap, they have no storehouse or barn; yet God feeds them. How much more valuable you are than the birds!
25
MSY2020
Egh ian tav deraghvɨra ikɨsɨ nɨghnigh, kamaghɨn a ti uan ikɨrɨmɨrim damutɨ a tong ruaragham? Bar puvatɨ.
BSB
BSB:
Who of you by worrying can add a single hour to his life?
26
MSY2020
Nɨ bizir muziarir kam damuan iburagh, nɨ tizim bagha biziba bar a dagh nɨghnɨgha nɨghnɨzir avɨribagh ami?
BSB
BSB:
So if you cannot do such a small thing, why do you worry about the rest?
27
MSY2020
“Ia akɨmarir aghuaribagh nɨghnɨgh. Da manmaghɨn otifi? Da ingangarir ekiatam gamir puvatɨ. Egha da korotiatam isamizir puvatɨ. Ezɨ kɨ ia mɨgei, fomɨra Atrivim Solomon bizir bar avɨriba ikia an azuir adiariba bar dera, egha an korotiatam akɨmarir kabar mɨn otozir puvatɨ.
BSB
BSB:
Consider how the lilies grow: They do not labor or spin. Yet I tell you, not even Solomon in all his glory was adorned like one of these.
28
MSY2020
E fo, graziba pura biziba, da iti, gurumɨn gumazitam da akoreghɨva da inigh avitam mɨkɨnigham. Grazir kɨnir kaba, God adiariba dagh azui. Ia bizir kam gɨfogh, God uaghan adiariba ia danɨngam. Ia gumazamizir nɨghnɨzir gavgavir muziarim itiba!
BSB
BSB:
If that is how God clothes the grass of the field, which is here today and tomorrow is thrown into the furnace, how much more will He clothe you, O you of little faith!
29
MSY2020
Ian nɨghnɨzim dagheba ko dɨpabara ikian markɨ. Egh ia pamtem dagh nɨghnɨghan markɨ.
BSB
BSB:
And do not be concerned about what you will eat or drink. Do not worry about it.
30
MSY2020
Nguazir kamɨn gumazamiziba pamten bizir kabagh nɨghnɨsi. Ezɨ ian Afeziam fo, ia da iniam.
BSB
BSB:
For the Gentiles of the world strive after all these things, and your Father knows that you need them.
31
MSY2020
Ezɨ bizir ia bar faragh damuamimra kara: Ia faragh God atɨghtɨ, a ian Atrivimɨn ikɨtɨ, ia an gɨn mangɨtɨ, a bizir kaba ia danɨngam.”
BSB
BSB:
But seek His kingdom, and these things will be added unto you.
32
MSY2020
Egha Iesus ua kamaghɨn mɨgei, “Ia sipsipɨn bɨzir muziarim, ian Afeziam ia damightɨ, ia Atrivimɨn otivasa a bar akonge. Kamaghɨn ia atiatingan markɨ.
BSB
BSB:
Do not be afraid, little flock, for your Father is pleased to give you the kingdom.
33
MSY2020
Ia uan biziba amangɨva dagɨaba inigh, egh gumazamizir onganarazibar anɨng. Egh uari bagh dagɨaba azuir mɨtariba inigh dar arightɨma da dɨghoran kogham. Ian bizir aghuir Godɨn Nguibamɨn itiba, da gɨvaghan kogham. Godɨn nguibamɨn okɨmakɨar gumaziba roghɨra izan kogham, eghtɨ barareba dagh asɨghasɨghan kogham.
BSB
BSB:
Sell your possessions and give to the poor. Provide yourselves with purses that will not wear out, an inexhaustible treasure in heaven, where no thief approaches and no moth destroys.
34
MSY2020
Nɨn bizir aghuiba itir danganim, nɨn navir averiamɨn itir ifongiam uaghan danganir kamra ikiam.”
BSB
BSB:
For where your treasure is, there your heart will be also.
35
MSY2020
Egha Iesus ua kamaghɨn mɨgei, “Ia ingaramin korotiabar aghuighɨva otivamin bizim bagh ganɨva uan lamba ateghtɨma da isi mamaghɨra ikɨ.
BSB
BSB:
Be dressed for service and keep your lamps burning.
36
MSY2020
Egh mati gumazim uan gumazir aruamɨn amuir ikɨzir isam bagha ghugha uamategh izasa, me a mɨzuai. Eghtɨ a uamategh izɨ tiam gafughafughtɨ, me zuamɨram a bagh tiam kuigham.
BSB
BSB:
Then you will be like servants waiting for their master to return from the wedding banquet, so that when he comes and knocks, they can open the door for him at once.
37
MSY2020
Ingarir gumazir kabar gumazir aruam uamategh izɨ men gantɨ, me a mɨzua gari. Kamaghɨn me bar akuegham. Kɨ guizbangɨra ia mɨgei, a dagheba me danɨngɨsɨ uabɨn kurukegham. Egh me mɨkemeghtɨ, me dakozim dapiaghtɨ a izɨ dagheba me danɨngam.
BSB
BSB:
Blessed are those servants whom the master finds on watch when he returns. Truly I tell you, he will dress himself to serve and will have them recline at the table, and he himself will come and wait on them.
38
MSY2020
Egh men gumazir aruam dɨmagarir arɨzim, o amɨnim titɨ a uamategh izɨ men gantɨ me a bagh gan mɨzuam ikɨtɨ, kamaghɨn me bar akuegham.
BSB
BSB:
Even if he comes in the second or third watch of the night and finds them alert, those servants will be blessed.
39
MSY2020
Ia arazir kam gɨnɨghnɨgh. Gumazir manam, okɨmakɨar gumaziba dɨmagarimɨn izava an dɨpenim akarasava amima, a men dughiam gɨfogha, men arafa. Egha me ataghizɨ me an dɨpenim akarizir puvatɨ.
BSB
BSB:
But understand this: If the homeowner had known at what hour the thief was coming, he would not have let his house be broken into.
40
MSY2020
Kamaghɨra, ia uaghan aravagh ikɨ gan. Guizbangɨra, dughiar ia Gumazamizibar Otarim mɨzuaman koghamim, a dughiar kamram otogham.”
BSB
BSB:
You also must be ready, because the Son of Man will come at an hour you do not expect.”
41
MSY2020
Ezɨ Pita Iesusɨn azara, “Ekiam, nɨ akar isɨn zuir kamɨn erara mɨgei, o e bar moghɨra?”
BSB
BSB:
“Lord,” said Peter, “are You addressing this parable to us, or to everyone else as well?”
42
MSY2020
Ezɨ Ekiam an akam ikaragha ghaze, “Ingangarir gumazir manamra nɨghnɨzir aghuiba ikia deravɨra uan ingangarim gami? An gumazir ekiam a damutɨ, a ingangarir gumazir igharazibar ganam. Egh dughiar an gumazir ekiam ifongezimɨn, a dagheba isɨ ingangarir gumazibar anɨngam.
BSB
BSB:
And the Lord answered,
“Who then is the faithful and wise manager, whom the master puts in charge of his servants to give them their portion at the proper time?
43
MSY2020
Ingangarir gumazir kam ingara itima, an gumazir ekiam iza a batogha an ingangarir kamɨn garima, gumazir kamɨn navir averiam bar an dera.
BSB
BSB:
Blessed is that servant whose master finds him doing so when he returns.
44
MSY2020
Ezɨ kɨ guizbangɨra ia mɨgei, ingangarir gumazir kamɨn gumazir aruam a damightɨma, an an ingangarir gumazir mabar ekiamɨn ikɨva an biziba bar dar ganam.
BSB
BSB:
Truly I tell you, he will put him in charge of all his possessions.
45
MSY2020
Egh ingangarir gumazibar dapanim uabɨra uabɨ kamaghɨn nɨghnɨgham, ‘Nan gumazir ekiam zuamɨra izeghan kogham.’ Egh a dɨkavigh ingangarir gumaziba ko ingangarir amizibav soghɨva, damɨva, wainɨn dɨpabar amɨva dapanim onganigham.
BSB
BSB:
But suppose that servant says in his heart, ‘My master will be a long time in coming,’ and he begins to beat the menservants and maidservants, and to eat and drink and get drunk.
46
MSY2020
Eghtɨ an gumazir ekiam, dughiar an ingangarir gumazim a bagha garir puvatɨzimɨn, an otogham. A dughiar a fozir puvatɨzimɨn uamategham. Eghtɨ an gumazir ekiam bar anerghorarighɨva a inighɨva gumazir God gɨfozir puvatɨziba ko anetɨgham.
BSB
BSB:
The master of that servant will come on a day he does not expect and at an hour he does not anticipate. Then he will cut him to pieces and assign him a place with the unbelievers.
47
MSY2020
“Ingangarir gumazibar dapanim fo, an gumazir ekiam bizir tizim damuasava a mɨkeme, ezɨ an a gamizir puvatɨ. Eghtɨ an gumazir ekiam dughiar avɨribar a ifozoregham.
BSB
BSB:
That servant who knows his master’s will but does not get ready or follow his instructions will be beaten with many blows.
48
MSY2020
Eghtɨ ingangarir gumazim an gumazir ekiam ifongezir arazibagh fozir puvatɨghɨva, egh a uabɨ mɨsoghamin arazibar amutɨ, an gumazir ekiam dughiar avɨribar a ifozoreghan kogham. Tina bar bizir avɨriba ini, a ua bizir avɨriba God danɨngam. Ezɨ tina God bizir avɨriba an dafarim garɨki, God uam a dam avɨriba inisɨva an azangsɨgham.”
BSB
BSB:
But the one who unknowingly does things worthy of punishment will be beaten with few blows. From everyone who has been given much, much will be required; and from him who has been entrusted with much, even more will be demanded.
49
MSY2020
Egha Iesus ua kamaghɨn mɨgei, “Kɨ nguazim avim a darɨghasa izi. Ezɨ avim datɨrɨghɨra isiasa kɨ ifonge.
BSB
BSB:
I have come to ignite a fire on the earth, and how I wish it were already kindled!
50
MSY2020
Kɨ tɨghar rurir mam iniam. A mati dɨpam gumazim avarazɨ moghɨn, osɨmtɨziba na bativam. Ezɨ kɨ a inizir puvatɨ. Kamaghɨn amizɨ kɨ bar osemegh mangɨ dughiar kam otogham!
BSB
BSB:
But I have a baptism to undergo, and how distressed I am until it is accomplished!
51
MSY2020
Nɨ ti ghaze, kɨ navir vamɨran arazim inigha, nguazir kamɨn ize? Puvatɨ, kɨ ia mɨgei, kɨ gumazamiziba abɨghasa ize.
BSB
BSB:
Do you think that I have come to bring peace to the earth? No, I tell you, but division.
52
MSY2020
Datɨrɨghɨn tugh mangɨ 5plan amuiroghboriba dɨpenir tamɨn ikɨ uari tuiragham, 3pla pumuningɨn apanimɨn ikiam, eghtɨ, pumuning 3plan apanimɨn ikiam.
BSB
BSB:
From now on, five in one household will be divided, three against two and two against three.
53
MSY2020
Me uari tuiragham, afeziam uan otarimɨn apanimɨn ikiam, eghtɨ otarim uan afeziamɨn apanimɨn ikiam. Eghtɨ guivim uan amebamɨn apanimɨn ikɨtɨ, amebam uan guivim apanimɨn ikiam. Eghtɨ paba itir amiziba, uan ivozir amebaba ko akabar uari adoghtɨ, otarimɨn amebam uan otarimɨn amuimɨn apanimɨn ikiam.”
BSB
BSB:
They will be divided, father against son and son against father, mother against daughter and daughter against mother, mother-in-law against daughter-in-law and daughter-in-law against mother-in-law.”
54
MSY2020
Egha Iesus gumazamizir avɨribav gei, “Ia gantɨ, ghuariam aruem magɨramin amadagham anangtɨma, ia zuamɨra suam, ‘Amozim izam,’ eghtɨ a izam.
BSB
BSB:
Then Jesus said to the crowds,
“As soon as you see a cloud rising in the west, you say, ‘A shower is coming,’ and that is what happens.
55
MSY2020
Egh Sainain amɨnim vangtɨ, ia suam, aruem gan bar puvɨra isiam. Eghtɨ an otogham.
BSB
BSB:
And when the south wind blows, you say, ‘It will be hot,’ and it is.
56
MSY2020
Ia ifavarir gumazamiziba! Ia guizbangɨra, overiamɨn otivir biziba deravɨra dagh fo. Egha ia dughiar kamɨn otivir arazibar gara da abɨzir puvatɨ.”
BSB
BSB:
You hypocrites! You know how to interpret the appearance of the earth and sky. Why don’t you know how to interpret the present time?
57
MSY2020
Iesus ua kamaghɨn mɨgei, “Ezɨ ia uari uarir azangsɨghan aghua, bizir tizim a dera.
BSB
BSB:
And why don’t you judge for yourselves what is right?
58
MSY2020
Egh nɨn apanim nɨ inigh mejistretbar damazimɨn mangɨtɨma, nɨ a ko osɨmtɨzir kam akɨrsɨ tuavimɨn a mɨkɨm ganigh. Puvatɨghtɨma, a nɨ inigh jasɨn damazimɨn mangam. Eghtɨ jas nɨ inigh polisɨn dafarim datɨghtɨ polis nɨ isɨ kalabuziam datɨgham.
BSB
BSB:
Make every effort to reconcile with your adversary while you are on your way to the magistrate. Otherwise, he may drag you off to the judge, and the judge may hand you over to the officer, and the officer may throw you into prison.
59
MSY2020
Kɨ guizbangɨra nɨ mɨgei, nɨ azenim giran kogham, egh ikɨ mangɨ nɨ ivezim bar anekɨrighamin dughiamɨn gɨn, azenim giram.”
BSB
BSB:
I tell you, you will not get out until you have paid the very last penny.”
Chapter complete
You’ve read Luke 12
Chapter 12 of 24 in Luke
Up next
Luke 13
Read Luke 13
Back to Luke 11
Go deeper
Commentary
What the commentators say on Luke 12
A question this chapter raises
Did Jesus come to bring a sword, not peace?
MSY2020
Aruamu Bible. Copyright © 2020 Pioneer Bible Translators. Licensed under CC BY-SA 4.0 (creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0). Text from eBible.org; verses renumbered to the KJV scheme where they differ, otherwise unchanged.
BSB
The Holy Bible, Berean Standard Bible, BSB. Dedicated to the public domain. BereanBible.com
Luke 11
Luke 12
Luke 13