1 GLT Trong ngày đó, sau khi đi ra khỏi nhà, Chúa Giê- xu ngồi bên bờ biển. BSB BSB: That same day Jesus went out of the house and sat by the sea.
2 GLT Đoàn dân rất đông đã nhóm lại chung quanh Ngài. Đến nỗi, sau khi bước lên một chiếc thuyền, Ngài ngồi xuống, mà cả đoàn dân thì đứng trên bờ. BSB BSB: Such large crowds gathered around Him that He got into a boat and sat down, while all the people stood on the shore.
3 GLT Rồi Ngài nói với họ nhiều điều bằng ẩn dụ, rằng:“Xem này, một người gieo giống đi ra để gieo. BSB BSB: And He told them many things in parables, saying, “A farmer went out to sow his seed.
4 GLT Lúc gieo giống, một số hạt rơi bên đường, thì chim trời đến và ăn hết chúng. BSB BSB: And as he was sowing, some seed fell along the path, and the birds came and devoured it.
5 GLT Một số khác rơi trên đất đá sỏi, là nơi không có nhiều đất thịt. Lập tức, hạt giống nảy mầm, vì lớp đất không có độ sâu. BSB BSB: Some fell on rocky ground, where it did not have much soil. It sprang up quickly because the soil was shallow.
6 GLT Nhưng sau khi mặt trời mọc lên, nó đã bị thiêu đốt và héo khô vì không có rễ. BSB BSB: But when the sun rose, the seedlings were scorched, and they withered because they had no root.
7 GLT Còn một số khác rơi giữa các cây gai, thì những cây gai lớn lên và chèn ép chúng. BSB BSB: Other seed fell among thorns, which grew up and choked the seedlings.
8 GLT Mà số khác nữa rơi trên đất tốt và cho ra hoa lợi, hạt thì một trăm lần nhiều hơn, hạt thì sáu chục, hạt thì ba chục. BSB BSB: Still other seed fell on good soil and produced a crop—a hundredfold, sixtyfold, or thirtyfold.
9 GLT Ai có tai, hãy nghe.” BSB BSB: He who has ears, let him hear.”
10 GLT Rồi các môn đồ, sau khi lại gần, đã thưa với Ngài:“Vì lý do gì mà thầy lại nói bằng các ẩn dụ với dân chúng?” BSB BSB: Then the disciples came to Jesus and asked, “Why do You speak to the people in parables?”
11 GLT Thế là, khi đáp lời, Ngài đã nói với họ rằng:“Đối với anh em thì đã được ban cho để nhận biết những huyền nhiệm về vương quốc thiên đàng, còn đối với những kẻ đó thì không được ban cho. BSB BSB: He replied, “The knowledge of the mysteries of the kingdom of heaven has been given to you, but not to them.
12 GLT Bởi người nào có, thì về phần người ấy sẽ được cho thêm, và người ấy sẽ được dư dật. Nhưng người nào không có, thì sẽ bị lấy đi khỏi người ngay cả điều người ấy đang có. BSB BSB: Whoever has will be given more, and he will have an abundance. Whoever does not have, even what he has will be taken away from him.
13 GLT Vì lý do này, thầy nói với họ bằng ẩn dụ; vì dù có nhìn, họ chẳng nhận thấy; và dù lắng tai, họ không nghe được, cũng không hiểu được. BSB BSB: This is why I speak to them in parables: ‘Though seeing, they do not see; though hearing, they do not hear or understand.’
14 GLT Và lời tiên tri của Ê- sai thì được ứng nghiệm nơi họ, rằng:‘Đối với việc nghe, các con sẽ lắng tai, mà chắc chắn các con sẽ không hiểu; còn khi nhìn, các con sẽ ngó xem, mà chắc chắn các con sẽ không nhận thấy. BSB BSB: In them the prophecy of Isaiah is fulfilled: ‘You will be ever hearing but never understanding; you will be ever seeing but never perceiving.
15 GLT Vì lòng dân này đã trở nên đần độn; tai họ đã nghe cách khó khăn, và họ đã nhắm mắt mình, kẻo e họ có thể nhìn thấy bằng mắt, lắng nghe bằng tai, hiểu bằng tấm lòng, rồi quay trở lại, và Ta sẽ chữa lành họ.’ BSB BSB: For this people’s heart has grown callous; they hardly hear with their ears, and they have closed their eyes. Otherwise they might see with their eyes, hear with their ears, understand with their hearts, and turn, and I would heal them.’
16 GLT Nhưng phước thay là mắt của anh chị em, vì thấy được, và tai của anh chị em, vì nghe được. BSB BSB: But blessed are your eyes because they see, and your ears because they hear.
17 GLT Quả thật, thầy nói với anh em rằng nhiều tiên tri và người công chính khao khát để thấy những gì anh em thấy, mà họ đã không thấy được, và để nghe những gì anh em nghe, mà họ đã không nghe được. BSB BSB: For truly I tell you, many prophets and righteous men longed to see what you see but did not see it, and to hear what you hear but did not hear it.
18 GLT Vậy, anh em hãy nghe ẩn dụ về người gieo giống. BSB BSB: Consider, then, the parable of the sower:
19 GLT Mọi người nghe đạo của vương quốc mà không hiểu, thì ma quỷ đến và cướp đi điều đã được gieo trong lòng người đó. Đây là hạt giống bị gieo bên đường. BSB BSB: When anyone hears the message of the kingdom but does not understand it, the evil one comes and snatches away what was sown in his heart. This is the seed sown along the path.
20 GLT Còn hạt giống bị gieo vào đất đá sỏi, đó là người nghe đạo và lập tức nhận lấy đạo cùng với lòng hân hoan; BSB BSB: The seed sown on rocky ground is the one who hears the word and at once receives it with joy.
21 GLT mà người đó không có rễ trong mình, nhưng là tồn tại tạm thời; thế rồi khổ nạn hoặc bức hại xảy đến vì cớ đạo, thì người đó liền bị vấp ngã. BSB BSB: But since he has no root, he remains for only a season. When trouble or persecution comes because of the word, he quickly falls away.
22 GLT Còn hạt giống bị gieo giữa những cây gai, đây là người nghe đạo, mà mối bận tâm về đời này và ảo tưởng của sự giàu sang làm cho đạo ấy nghẹt ngòi và nó trở nên không kết quả. BSB BSB: The seed sown among the thorns is the one who hears the word, but the worries of this life and the deceitfulness of wealth choke the word, and it becomes unfruitful.
23 GLT Nhưng hạt giống được gieo trên đất tốt, đó là người nghe đạo và hiểu, người đó thật kết quả và sản sinh một thành một trăm, một thành sáu mươi, một thành ba mươi.” BSB BSB: But the seed sown on good soil is the one who hears the word and understands it. He indeed bears fruit and produces a crop—a hundredfold, sixtyfold, or thirtyfold.”
25 GLT Nhưng lúc người ta ngủ, kẻ thù của ông ấy đến và gieo cỏ lùng xen vào giữa lúa mì rồi đi khỏi. BSB BSB: But while everyone was asleep, his enemy came and sowed weeds among the wheat, and slipped away.
26 GLT Khi cây lúa lớn lên và trổ bông, thì cỏ lùng cũng bị lộ diện. BSB BSB: When the wheat sprouted and bore grain, then the weeds also appeared.
27 GLT Bấy giờ, các đầy tớ của người chủ ấy, sau khi đến, đã nói với ông:‘Thưa ông chủ, chẳng phải ông đã gieo hạt giống tốt trong ruộng mình hay sao? Vậy, cỏ lùng từ đâu mà có?’ BSB BSB: The owner’s servants came to him and said, ‘Sir, didn’t you sow good seed in your field? Where then did the weeds come from?’
28 GLT Thế là ông bảo họ:‘Một người thù địch đã làm chuyện này.’ Rồi các đầy tớ thưa với ông:‘Vậy, ông có muốn khi ra đó, chúng tôi nhổ hết chúng không?’ BSB BSB: ‘An enemy did this,’ he replied. So the servants asked him, ‘Do you want us to go and pull them up?’
29 GLT Nhưng chủ đáp:‘Đừng, kẻo đang khi nhổ cỏ lùng, mấy anh có thể bứng lúa mì chung với chúng. BSB BSB: ‘No,’ he said, ‘if you pull the weeds now, you might uproot the wheat with them.
30 GLT Hãy để cả hai được cùng lớn lên cho đến tận kỳ thu hoạch, và vào thời điểm thu hoạch, tôi sẽ bảo các thợ gặt: Trước hết, hãy gom cỏ lùng lại và buộc chúng thành bó đặng đốt chúng đi, nhưng hãy gom lúa mì vào trong kho vựa của tôi.’” BSB BSB: Let both grow together until the harvest. At that time I will tell the harvesters: First collect the weeds and tie them in bundles to be burned; then gather the wheat into my barn.’”
31 GLT Ngài bày ra trước họ một ẩn dụ khác, rằng:“Vương quốc thiên đàng thì tựa như một hạt cải mà sau khi lấy, một người đã gieo trong ruộng mình; BSB BSB: He put before them another parable: “The kingdom of heaven is like a mustard seed that a man took and planted in his field.
32 GLT mà hạt giống ấy tuy là nhỏ nhất trong tất cả các loại hạt, nhưng khi nó phát triển, nó lớn hơn các giống cây trong vườn và trở thành một cái cây, đến nỗi chim trời đến và làm tổ trên các nhánh của nó.” BSB BSB: Although it is the smallest of all seeds, yet it grows into the largest of garden plants and becomes a tree, so that the birds of the air come and nest in its branches.”
33 GLT Ngài kể cho họ một ẩn dụ khác:“Vương quốc thiên đàng thì tựa như men mà sau khi lấy, người phụ nữ đã trộn với ba lường bột cho đến khi cả tảng bột dậy lên.” BSB BSB: He told them still another parable: “The kingdom of heaven is like leaven that a woman took and mixed into three measures of flour, until all of it was leavened.”
34 GLT Chúa Giê- xu đã nói mọi điều đó với đoàn dân bằng ẩn dụ, và Ngài chẳng nói điều gì với họ mà không bằng ẩn dụ, BSB BSB: Jesus spoke all these things to the crowds in parables. He did not tell them anything without using a parable.
35 GLT sao cho lời đã được phán qua vị tiên tri được ứng nghiệm, rằng:“Ta sẽ mở miệng Ta bằng những ẩn dụ. Ta sẽ công bố những điều từng được giấu kín từ lúc lập nền thế giới.” BSB BSB: So was fulfilled what was spoken through the prophet: “I will open My mouth in parables; I will utter things hidden since the foundation of the world.”
36 GLT Sau đó, khi đã rời khỏi đoàn dân đông, Ngài đi vào nhà. Các môn đồ Ngài đến gần Ngài, thưa:“Xin giải thích cho chúng tôi ẩn dụ về cỏ lùng trong đồng ruộng.” BSB BSB: Then Jesus dismissed the crowds and went into the house. His disciples came to Him and said, “Explain to us the parable of the weeds in the field.”
37 GLT Bấy giờ, khi trả lời, Ngài nói:“Người gieo giống tốt là Con Người, BSB BSB: He replied, “The One who sows the good seed is the Son of Man.
38 GLT mà cánh đồng là thế gian, còn hạt giống tốt— đây là con cái của vương quốc. Trái lại, cỏ lùng là con cái của kẻ ác, BSB BSB: The field is the world, and the good seed represents the sons of the kingdom. The weeds are the sons of the evil one,
39 GLT mà kẻ thù, là kẻ đã gieo chúng, là ma quỷ. Còn mùa gặt là kỳ tận thế, mà các thợ gặt là các thiên sứ. BSB BSB: and the enemy who sows them is the devil. The harvest is the end of the age, and the harvesters are angels.
40 GLT Vậy, thể nào mà cỏ lùng được gom lại và bị đốt trong lửa, thì việc cũng sẽ xảy ra như vậy vào kỳ tận thế. BSB BSB: As the weeds are collected and burned in the fire, so will it be at the end of the age.
41 GLT Con Người sẽ sai phái các thiên sứ của mình, và họ sẽ gom ra khỏi vương quốc Ngài hết thảy những thứ gây vấp phạm cùng những kẻ làm điều vô đạo. BSB BSB: The Son of Man will send out His angels, and they will weed out of His kingdom every cause of sin and all who practice lawlessness.
42 GLT Và họ sẽ ném chúng vào lò lửa, là nơi sẽ có sự than khóc và nghiến răng. BSB BSB: And they will throw them into the fiery furnace, where there will be weeping and gnashing of teeth.
43 GLT Lúc đó, những người công chính sẽ chói sáng như mặt trời trong vương quốc của Cha họ. Ai có tai, hãy nghe.” BSB BSB: Then the righteous will shine like the sun in the kingdom of their Father. He who has ears, let him hear.
44 GLT “Vương quốc thiên đàng thì tựa như một kho báu được che giấu trong một cánh đồng, là thứ mà một người đã giấu đi sau khi tìm thấy. Xuất phát từ niềm vui sướng của mình, người ấy lên đường, bán tất tần tật mọi thứ mình có và mua cánh đồng ấy. BSB BSB: The kingdom of heaven is like treasure hidden in a field. When a man found it, he hid it again, and in his joy he went and sold all he had and bought that field.
45 GLT Thêm nữa, vương quốc thiên đàng thì tựa như một người, là thương nhân tìm kiếm ngọc châu quý giá. BSB BSB: Again, the kingdom of heaven is like a merchant in search of fine pearls.
46 GLT Thế rồi, lúc đã tìm được một viên ngọc châu vô cùng quý giá, thì sau khi rời đi, anh đã bán tất tần tật mọi thứ mình sở hữu và mua nó. BSB BSB: When he found one very precious pearl, he went away and sold all he had and bought it.
47 GLT Còn nữa, vương quốc thiên đàng thì tựa như một tấm lưới được quăng xuống biển và gom lên đủ mọi loài, BSB BSB: Once again, the kingdom of heaven is like a net that was cast into the sea and caught all kinds of fish.
48 GLT mà lúc lưới đã đầy, người ta kéo vào bờ, và sau khi ngồi xuống, họ gom những vật tốt vào trong giỏ đựng, còn mấy thứ vô giá trị, họ vứt ra ngoài. BSB BSB: When it was full, the men pulled it ashore. Then they sat down and sorted the good fish into containers, but threw the bad away.
49 GLT Mọi sự sẽ là như vậy vào kỳ tận thế: Các thiên sứ sẽ đi ra, và sẽ phân rẽ bọn gian ác khỏi giữa những người công chính, BSB BSB: So will it be at the end of the age: The angels will come and separate the wicked from the righteous
50 GLT rồi họ sẽ ném bọn đó vào lò lửa, là nơi sẽ có sự than khóc và nghiến răng. BSB BSB: and throw them into the fiery furnace, where there will be weeping and gnashing of teeth.
51 GLT Anh em đã hiểu hết những điều này chưa?” Họ thưa cùng Ngài:“Vâng.” BSB BSB: Have you understood all these things?” “Yes,” they answered.
52 GLT Bấy giờ, Ngài nói với họ:“Vì lý do này, mỗi thầy dạy luật đã được chỉ dạy cho vương quốc thiên đàng thì tựa như một người chủ nhà, là người lôi ra đồ cũ và đồ mới từ trong kho tàng của mình.” BSB BSB: Then He told them, “For this reason, every scribe who has been discipled in the kingdom of heaven is like a homeowner who brings out of his storeroom new treasures as well as old.”
53 GLT Việc xảy ra đó là khi Chúa Giê- xu kết thúc các ẩn dụ này, Ngài đã rời đi khỏi chỗ đó. BSB BSB: When Jesus had finished these parables, He withdrew from that place.
54 GLT Sau khi đi tới quê nhà mình, Ngài đã dạy dỗ dân chúng trong nhà hội của họ, đến nỗi khiến họ kinh ngạc và nói:“Sự khôn ngoan ấy cùng các phép lạ do nơi người này ra từ đâu? BSB BSB: Coming to His hometown, He taught the people in their synagogue, and they were astonished. “Where did this man get such wisdom and miraculous powers?” they asked.
56 GLT Chẳng phải tất cả các cô em gái của ông ta đang ở với chúng ta hay sao? Vậy, mọi điều này do nơi ông ấy ra từ đâu?” BSB BSB: Aren’t all His sisters with us as well? Where then did this man get all these things?”
57 GLT Họ bị vấp ngã nơi Ngài. Nhưng Chúa Giê- xu nói với họ:“Tiên tri chẳng bị coi thường, ngoại trừ tại quê nhà mình và trong gia đình mình.” BSB BSB: And they took offense at Him. But Jesus said to them, “Only in his hometown and in his own household is a prophet without honor.”
58 GLT Ngài đã không làm nhiều phép lạ ở đó vì lòng vô tín của họ. BSB BSB: And He did not do many miracles there, because of their unbelief.