Genesis 41 (HIL)

1Pagkaligad sang duha ka tuig, nagdamgo ang hari sang Egypt nga nagatindog siya sa higad sang Suba sang Nilo.After two full years had passed, Pharaoh had a dream: He was standing beside the Nile,

2Gulpi lang nga may nagtakas nga pito ka baka nga matahom kag matambok, kag naghalab dayon sila sang hilamon.when seven cows, sleek and well-fed, came up from the river and began to graze among the reeds.

3Dugay-dugay may nagtakas man nga pito ka baka nga malaw-ay kag maniwang,After them, seven other cows, sickly and thin, came up from the Nile and stood beside the well-fed cows on the bank of the river.

4kag ginpalapitan nila dayon ang pito ka matahom kag matambok nga mga baka kag ginkaon. Nakamata dayon ang hari.And the cows that were sickly and thin devoured the seven sleek, well-fed cows. Then Pharaoh woke up,

5Natulugan liwat ang hari kag nagdamgo naman siya. Sa iya damgo nakakita siya sang pito ka uhay nga matinggas nga nag-ulhot sa isa lang ka puno.but he fell back asleep and dreamed a second time: Seven heads of grain, plump and ripe, came up on one stalk.

6Kag sa sadto man nga puno, nag-ulhot man ang pito ka uhay nga huyos nga ginpakigas sang hangin nga halin sa east.After them, seven other heads of grain sprouted, thin and scorched by the east wind.

7Ginlamon dayon sang huyos nga mga uhay ang pito ka matinggas nga mga uhay. Nakamata dayon ang hari. Abi niya matuod ato pero damgo man lang gali.And the thin heads of grain swallowed up the seven plump, ripe ones. Then Pharaoh awoke and realized it was a dream.

8Pagkaaga, naglibog ang hunahuna sang hari gani ginpatawag niya ang tanan nga madyikero kag maalamon nga mga tawo sang Egypt. Ginsugid niya sa ila ang iya mga damgo, pero wala gid sa ila sing may makapaathag sang kahulugan sadto.In the morning his spirit was troubled, so he summoned all the magicians and wise men of Egypt. Pharaoh told them his dreams, but no one could interpret them for him.

9Nagpalapit dayon sa hari ang pangulo sang iya mga manugserbi sang ilimnon kag nagsiling, “Nadumduman ko subong ang akon mga sala.Then the chief cupbearer said to Pharaoh, “Today I recall my failures.

10Indi bala nga nangakig ka sadto sa akon kag sa pangulo sang mga manugluto sang tinapay, kag ginpapriso mo gani kami sa ginaestaran sang kapitan sang mga guwardya sa palasyo?Pharaoh was once angry with his servants, and he put me and the chief baker in the custody of the captain of the guard.

11Abi mo sang isa sadto ka gab-i, nagdamgo kami nga duha, kag lain-lain ang kahulugan sang amon damgo.One night both the chief baker and I had dreams, and each dream had its own meaning.

12May upod kami didto nga bataon pa nga Hebreo, nga ulipon sang kapitan sang mga guwardya sa palasyo. Ginsugid namon sa iya ang amon damgo kag ginpaathag niya sa amon ang kahulugan.Now a young Hebrew was there with us, a servant of the captain of the guard. We told him our dreams and he interpreted them for us individually.

13Natabo matuod ang iya ginsiling sa amon: Ginpabalik mo ako sa akon obra kag ginpatuhog mo sa kahoy ang pangulo sang mga manugluto sang tinapay.”And it happened to us just as he had interpreted: I was restored to my position, and the other man was hanged.”

14Gani ginpatawag sang hari si Jose, kag ginpaguwa siya gilayon sa prisohan. Pagkatapos niya pagunting kag pamarbas, nag-ilis siya kag nagkadto sa hari.So Pharaoh sent for Joseph, who was quickly brought out of the dungeon. After he had shaved and changed his clothes, he went in before Pharaoh.

15Nagsiling ang hari sa iya, “Nagdamgo ako pero wala gid sing may makapaathag sang iya kahulugan. May nagsugid sa akon nga kahibalo ka magpaathag sang kahulugan sang mga damgo.”Pharaoh said to Joseph, “I had a dream, and no one can interpret it. But I have heard it said of you that when you hear a dream you can interpret it.”

16Nagsabat si Jose, “Indi ako, Mahal nga Hari, kundi ang Dios amo ang magahatag sang kahulugan sang imo mga damgo para sa imo ikaayo.”“I myself cannot do it,” Joseph replied, “but God will give Pharaoh a sound answer.”

17Ginsugid dayon sang hari ang iya mga damgo kay Jose. Siling niya, “Nagdamgo ako nga nagatindog ako sa may pangpang sang Suba sang Nilo.Then Pharaoh said to Joseph: “In my dream I was standing on the bank of the Nile,

18Gulpi lang nga may nagtakas nga pito ka baka nga matahom kag matambok, kag naghalab dayon sila sang hilamon.when seven cows, well-fed and sleek, came up from the river and began to graze among the reeds.

19Dugay-dugay may nagtakas man nga pito ka baka nga malaw-ay kag maniwang. Wala gid ako sing may nakita nga baka sa bilog nga Egypt nga pareho sadto kalaw-ay.After them, seven other cows—sickly, ugly, and thin—came up. I have never seen such ugly cows in all the land of Egypt!

20Dayon ginkaon sang malaw-ay kag maniwang nga mga baka ang pito ka matambok nga mga baka nga una nga nagtakas.Then the thin, ugly cows devoured the seven well-fed cows that were there first.

21Pero pagkakaon nila, daw indi man lang mahibaluan nga nakakaon sila kay amo man gihapon sila kaniwang. Nakamata dayon ako.When they had devoured them, however, no one could tell that they had done so; their appearance was as ugly as it had been before. Then I awoke.

22Pero natulugan ako liwat kag nagdamgo naman nga nakakita ako sang pito ka uhay nga matinggas nga nag-ulhot sa isa lang ka puno.In my dream I also saw seven heads of grain, plump and ripe, growing on a single stalk.

23Kag sa sadto man nga puno, nag-ulhot man ang pito ka huyos nga mga uhay nga ginpakigas sang hangin nga halin sa east.After them, seven other heads of grain sprouted—withered, thin, and scorched by the east wind.

24Ginkaon dayon sang huyos nga mga uhay ang pito ka matinggas nga mga uhay. Ginsugid ko na ini sa mga madyikero, pero wala gid sing bisan isa sa ila nga makapaathag sang iya kahulugan.”And the thin heads of grain swallowed the seven plump ones. I told this dream to the magicians, but no one could explain it to me.”

25Nagsiling si Jose sa hari, “Mahal nga Hari, ang imo duha ka damgo isa lang ang kahulugan. Ginpahayag sa imo sang Dios kon ano ang iya pagahimuon.At this, Joseph said to Pharaoh, “The dreams of Pharaoh are one and the same. God has revealed to Pharaoh what He is about to do.

26Ang pito ka matambok nga mga baka kag ang pito ka matinggas nga mga uhay pareho nga pito ka tuig ang kahulugan.The seven good cows are seven years, and the seven ripe heads of grain are seven years. The dreams have the same meaning.

27Ang pito ka maniwang kag malaw-ay nga mga baka kag ang pito ka huyos nga mga uhay nga ginpakigas sang hangin nga halin sa east nagakahulugan sang pito ka tuig nga gutom.Moreover, the seven thin, ugly cows that came up after them are seven years, and so are the seven worthless heads of grain scorched by the east wind—they are seven years of famine.

28Suno sa ginsiling ko na sa imo, Mahal nga Hari, ginpahayag sa imo sang Dios kon ano ang iya pagahimuon.It is just as I said to Pharaoh: God has shown Pharaoh what He is about to do.

29Sa sulod sang pito ka tuig nga magaabot, puwerte gid kabugana ang bilog nga Egypt.Behold, seven years of great abundance are coming throughout the land of Egypt,

30Pero sundan dayon ini sang pito ka tuig nga gutom, kag malimtan na sang mga tawo ang naagyan nila nga kabuganaan tungod kay ang gutom magahalit sa duta sang Egypt.but seven years of famine will follow them. Then all the abundance in the land of Egypt will be forgotten, and the famine will devastate the land.

31Puwerte gid nga gutom ang magaabot nga daw wala lang mahibaluan nga nakaagi sang kabuganaan ang duta sang Egypt.The abundance in the land will not be remembered, since the famine that follows it will be so severe.

32Duha gid ka beses nga nagdamgo ka, Mahal nga Hari, para mahibaluan mo nga ginbuot na ini sang Dios nga matabo kag madali na lang matuman.Moreover, because the dream was given to Pharaoh in two versions, the matter has been decreed by God, and He will carry it out shortly.

33“Gani karon, Mahal nga Hari, dapat magpili ka sang isa ka tawo nga maalam para magdumala sa duta sang Egypt.Now, therefore, Pharaoh should look for a discerning and wise man and set him over the land of Egypt.

34Magbutang ka man sang mga opisyal sa bilog nga duta sang Egypt sa pagpreparar sa sini nga lugar sa sulod sang pito ka tuig nga kabuganaan.Let Pharaoh take action and appoint commissioners over the land to take a fifth of the harvest of Egypt during the seven years of abundance.

35Sa sina nga mga tinuig, ipatipon mo sa ila ang tanan nga patubas. Kag sa idalom sang imo pagdumala, ipatago mo sa ila ang mga patubas sa mga bodega sang mga banwa.Under the authority of Pharaoh, let them collect all the excess food from these good years, that they may come and lay up the grain to be preserved as food in the cities.

36Ina nga mga pagkaon itigana sa mga tawo kon mag-abot na ang pito ka tuig nga gutom sa Egypt, para indi sila magutuman.”This food will be a reserve for the land during the seven years of famine to come upon the land of Egypt. Then the country will not perish in the famine.”

37Nagustuhan sang hari kag sang iya mga opisyal ang plano ni Jose.This proposal pleased Pharaoh and all his officials.

38Nagsiling siya sa iya mga opisyal, “Wala na kita sing may makita pa nga tawo pareho kay Jose nga ginagiyahan sang espiritu sang Dios.”So Pharaoh asked them, “Can we find anyone like this man, in whom the Spirit of God abides?”

39Gani nagsiling ang hari kay Jose, “Tungod kay ginsugid sa imo sang Dios ato nga mga butang, wala na siguro sing iban pa nga tawo nga may kaalam kag pag-intiendi nga pareho sa imo.Then Pharaoh said to Joseph, “Since God has made all this known to you, there is no one as discerning and wise as you.

40Ginahimo ko ikaw subong nga manugdumala sang akon palasyo kag gobernador sang bilog nga Egypt, kag magatuman sa imo ang tanan ko nga katawhan. Pero mas labaw ang akon awtoridad sang sa imo.”You shall be in charge of my house, and all my people are to obey your commands. Only with regard to the throne will I be greater than you.”

42Ginhukas dayon sang hari ang iya singsing nga pangmarka kag ginsuksok sa tudlo ni Jose. Ginpasuksukan niya si Jose sang bayo nga linen kag ginpakulintasan sang bulawan nga kulintas.Then Pharaoh removed the signet ring from his finger, put it on Joseph’s finger, clothed him in garments of fine linen, and placed a gold chain around his neck.

43Ginpagamit man niya kay Jose ang iya ikaduha nga karwahe, kag may mga manugpahibalo nga magauna sa iya para magsinggit, “Magsaludo kamo!” Gani halin sadto ginpadumala si Jose sa bilog nga duta sang Egypt.He had Joseph ride in his second chariot, with men calling out before him, “Bow the knee!” So he placed him over all the land of Egypt.

44Nagsiling pa gid ang hari kay Jose, “Ako ang hari diri sa Egypt, pero kon indi mo pag-itugot wala sing bisan sin-o nga makahimo sang bisan ano diri sa Egypt.”And Pharaoh declared to Joseph, “I am Pharaoh, but without your permission, no one in all the land of Egypt shall lift his hand or foot.”

45Gin-ngalanan niya dayon si Jose nga Zafenat Panea. Ginpaasawa man niya kay Jose si Asenat nga anak ni Potifera nga pari sa banwa sang On. Si Jose na ang nagdumala sa Egypt.Pharaoh gave Joseph the name Zaphenath-paneah, and he gave him Asenath daughter of Potiphera, priest of On, to be his wife. And Joseph took charge of all the land of Egypt.

46Nagaedad sadto si Jose sing 30 ka tuig sang nag-umpisa siya sa pag-alagad sa hari sang Egypt. Isa sadto ka tion, ginbayaan anay ni Jose ang palasyo kag naglibot sa bilog nga Egypt.Now Joseph was thirty years old when he entered the service of Pharaoh king of Egypt. And Joseph left Pharaoh’s presence and traveled throughout the land of Egypt.

47Sa sulod sang pito ka tuig nga kabuganaan, bugana gid ang mga patubas.During the seven years of abundance, the land brought forth bountifully.

48Kag sa sina nga mga tinuig, ginpatipon ni Jose ang tanan nga patubas sa duta sang Egypt. Ginpatago niya sa kada banwa ang mga patubas nga halin sa kaumahan sa palibot sini.During those seven years, Joseph collected all the excess food in the land of Egypt and stored it in the cities. In every city he laid up the food from the fields around it.

49Puwerte gid kadamo sang uyas nga natipon ni Jose; daw pareho ini kadamo sa balas sa baybayon. Gin-untatan na lang niya ang pagtakos sini tungod indi na ini matakos.So Joseph stored up grain in such abundance, like the sand of the sea, that he stopped keeping track of it; for it was beyond measure.

50Sa wala pa mag-abot ang gutom, natawo ang duha ka anak ni Jose kay Asenat nga anak ni Potifera nga pari sang On.Before the years of famine arrived, two sons were born to Joseph by Asenath daughter of Potiphera, priest of On.

51Gin-ngalanan ni Jose ang kamagulangan nga Manase kay suno sa iya, “Tungod sa bulig sang Dios, nalipatan ko ang akon mga pag-antos kag ang akon kahidlaw sa panimalay sang akon amay.”Joseph named the firstborn Manasseh, saying, “God has made me forget all my hardship and all my father’s household.”

52Gin-ngalanan niya ang ikaduha niya nga anak nga Efraim, kay suno sa iya, “Tungod sa bulig sang Dios, nagmauswagon ako sa lugar nga sa diin nakaagom ako sang mga kasakit.”And the second son he named Ephraim, saying, “God has made me fruitful in the land of my affliction.”

53Natapos na ang pito ka tuig nga kabuganaan sa Egypt,When the seven years of abundance in the land of Egypt came to an end,

54kag nag-umpisa na ang pito ka tuig nga gutom pareho sang ginsiling ni Jose. May gutom man sa iban nga mga lugar pero may pagkaon ya sa bilog nga Egypt.the seven years of famine began, just as Joseph had said. And although there was famine in every country, there was food throughout the land of Egypt.

55Sang ulihi nabatyagan man sang mga taga-Egypt ang gutom, gani nagpangayo sila sang pagkaon sa hari. Nagsiling ang hari sa ila, “Magkadto kamo kay Jose kay siya ang magasiling sa inyo kon ano ang inyo himuon.”When extreme hunger came to all the land of Egypt and the people cried out to Pharaoh for food, he told all the Egyptians, “Go to Joseph and do whatever he tells you.”

56Naglambot ang gutom sa bisan diin nga lugar. Kag tungod nga puwerte gid ang gutom sa bilog nga duta sang Egypt, ginpabuksan ni Jose ang tanan nga bodega kag ginbaligyaan sang pagkaon ang mga taga-Egypt.When the famine had spread over all the land, Joseph opened up all the storehouses and sold grain to the Egyptians; for the famine was severe in the land of Egypt.

57Nagkadto man ang halos tanan nga nasyon sa Egypt sa pagbakal sang pagkaon kay Jose tungod kay puwerte na gid ang gutom sa bisan diin nga lugar.And every nation came to Joseph in Egypt to buy grain, because the famine was severe over all the earth.

Genesis 41

You’ve read Genesis 41

Go deeper

Genesis 41

You’ve read Genesis 41

Go deeper