1 UDB Trong khi A-pô-lô ở Cô-rinh-tô thì Phao-lô rời Phi-ri-gi và Ga-la-ti băng qua vùng Tiểu Á để trở lại Ê-phê-sô. Ông gặp một số người tự nhận mình là các tín hữu. BSB BSB: While Apollos was at Corinth, Paul passed through the interior and came to Ephesus. There he found some disciples
2 UDB Ông hỏi họ: “Anh em đã nhận lãnh Đức Thánh Linh khi tin sứ điệp của Đức Chúa Trời chưa?” Họ đáp: “Chưa, chúng tôi thậm chí còn không biết là có Đức Thánh Linh.” BSB BSB: and asked them, “Did you receive the Holy Spirit when you became believers?” “No,” they answered, “we have not even heard that there is a Holy Spirit.”
3 UDB Phao-lô hỏi họ: “Vậy, khi nhận báp-têm, thì anh em đã biết những gì?” Họ trả lời: “Chúng tôi tin những điều Giăng Báp-Tít dạy.” BSB BSB: “Into what, then, were you baptized?” Paul asked. “The baptism of John,” they replied.
4 UDB Phao-lô nói: “Giăng làm báp-têm cho những người từ bỏ việc làm gian ác của mình. Ông cũng bảo người ta phải tin Đấng sẽ đến sau ông, và Đấng đó là Chúa Giê-xu.” BSB BSB: Paul explained: “John’s baptism was a baptism of repentance. He told the people to believe in the One coming after him, that is, in Jesus.”
5 UDB Khi những người này nghe như vậy, họ chịu báp-têm trong danh Chúa Giê-xu. BSB BSB: On hearing this, they were baptized into the name of the Lord Jesus.
6 UDB Phao-lô đặt tay lên đầu từng người, và quyền năng của Đức Thánh Linh giáng xuống trên họ. Đức Thánh Linh ban cho họ năng quyền nói các thứ tiếng mà họ chưa từng học, và họ cũng nói ra sứ điệp mà Đức Thánh Linh truyền cho mình. BSB BSB: And when Paul laid his hands on them, the Holy Spirit came upon them, and they spoke in tongues and prophesied.
7 UDB Có khoảng mười hai người được Phao-lô làm báp-têm và nhận được Đức Thánh Linh. BSB BSB: There were about twelve men in all.
8 UDB Trong ba tháng tiếp theo, cứ đến ngày Sa-bát thì Phao-lô vào nhà hội Do Thái tại Ê-phê-sô giảng dạy và thuyết phục người ta về Chúa Giê-xu cũng như về việc Đức Chúa Trời sẽ bày tỏ vương quyền của Ngài. BSB BSB: Then Paul went into the synagogue and spoke boldly there for three months, arguing persuasively about the kingdom of God.
9 UDB Nhưng một số người Do Thái không tin sứ điệp và cũng không muốn nghe thêm nữa. Họ nói xấu đủ thứ về những điều Phao-lô dạy. Vậy, Phao-lô bỏ họ và đem riêng các tín hữu ra, nhóm lại tại hội trường Ti-ra-nu. BSB BSB: But when some of them stubbornly refused to believe and publicly maligned the Way, Paul took his disciples and left the synagogue to conduct daily discussions in the lecture hall of Tyrannus.
10 UDB Phao-lô giảng dạy tại đó trong hai năm. Nhờ vậy, phần lớn người Do Thái và dân ngoại sống trong vùng Tiểu Á đều được nghe sứ điệp về Chúa Giê-xu. BSB BSB: This continued for two years, so that everyone who lived in the province of Asia, Jews and Greeks alike, heard the word of the Lord.
11 UDB Đức Chúa Trời cũng ban cho Phao-lô quyền năng làm phép lạ. BSB BSB: God did extraordinary miracles through the hands of Paul,
12 UDB Những ai bị bệnh không thể đến với Phao-lô thì người ta lấy mấy tấm vải mà Phao-lô đã chạm đến đắp lên những người bệnh đó. Kết quả là người bệnh được lành và tà linh ra khỏi họ. BSB BSB: so that even handkerchiefs and aprons that had touched him were taken to the sick, and the diseases and evil spirits left them.
13 UDB Cũng có một số người Do Thái đi từ nơi này đến nơi khác ra lệnh cho các tà linh ra khỏi người bị ám. Vài người trong số họ truyền cho tà linh ra khỏi người mà chúng ám thế này: “Bởi quyền năng của Chúa Giê-xu, Đấng mà Phao-lô rao giảng, ta truyền cho mày phải ra khỏi!” BSB BSB: Now there were some itinerant Jewish exorcists who tried to invoke the name of the Lord Jesus over those with evil spirits. They would say, “I command you by Jesus, whom Paul proclaims.”
14 UDB Có bảy người thực hành cách đuổi quỷ ấy. Họ là các con trai của một người Do Thái tên Sê-va, tự xưng mình là thầy tế lễ cả. BSB BSB: Seven sons of Sceva, a Jewish chief priest, were doing this.
15 UDB Nhưng một ngày nọ, khi họ đang làm như vậy, thì tà linh không chịu ra khỏi người bị ám. Thay vào đó, nó nói với họ: “Ta biết Giê-xu, và ta cũng biết Phao-lô, nhưng chẳng có ai cho các ngươi quyền năng để làm bất cứ điều gì với ta!” BSB BSB: But one day the evil spirit responded, “Jesus I know, and I know about Paul, but who are you?”
16 UDB Sau khi nói xong, người bị tà linh ám bất ngờ nhảy bổ vào các con trai Sê-va. Anh ta đánh ngã cả bọn, hành hạ từng người. Anh ta xé quần áo họ và gây thương tích cho họ. Họ kinh hoảng bỏ chạy khỏi nhà. BSB BSB: Then the man with the evil spirit jumped on them and overpowered them all. The attack was so violent that they ran out of the house naked and wounded.
17 UDB Tất cả mọi người sống tại Ê-phê-sô, cả người Do Thái lẫn ngoại quốc, đều sợ hãi vì thấy người bị quỷ ám kia quá mạnh mẽ. Đồng thời, họ cũng tôn kính danh Chúa Giê-xu. BSB BSB: This became known to all the Jews and Greeks living in Ephesus, and fear came over all of them. So the name of the Lord Jesus was held in high honor.
19 UDB Một số người là phù thủy đem hết sách vở dạy cách làm phép thuật ra đốt công khai trước mắt mọi người. Khi người ta tính giá các sách vở đó thì số tiền lên đến năm mươi ngàn đồng bạc. BSB BSB: And a number of those who had practiced magic arts brought their books and burned them in front of everyone. When the value of the books was calculated, the total came to fifty thousand drachmas.
20 UDB Nhờ vậy, nhiều người nghe biết sứ điệp về Chúa Giê-xu và tin Ngài. BSB BSB: So the word of the Lord powerfully continued to spread and prevail.
21 UDB Sau khi Phao-lô làm xong việc tại Ê-phê-sô, Thánh Linh cảm thúc ông quyết định đi Giê-ru-sa-lem, nhưng trước hết ông muốn đi thăm các tín hữu trong xứ Ma-xê-đoan và A-chai. Phao-lô nói: “Sau khi đi Giê-ru-sa-lem, thì tôi sẽ đi Rô-ma.” BSB BSB: After these things had happened, Paul resolved in the Spirit to go to Jerusalem, passing through Macedonia and Achaia. “After I have been there,” he said, “I must see Rome as well.”
22 UDB Ông phái hai phụ tá là Ti-mô-thê và Ê-rát sang Ma-xê-đoan, còn ông tiếp tục lưu lại thành Ê-phê-sô trong xứ Tiểu Á. BSB BSB: He sent two of his helpers, Timothy and Erastus, to Macedonia, while he stayed for a time in the province of Asia.
23 UDB Chẳng bao lâu sau, dân chúng tại Ê-phê-sô bắt đầu gây nhiều rắc rối vì cớ Chúa Giê-xu và sự dạy dỗ về Ngài. BSB BSB: About that time there arose a great disturbance about the Way.
25 UDB Đê-mê-triu tập hợp những thợ đúc tượng lại, rồi nói với họ: “Này các anh, các anh biết là công việc này sinh lợi rất nhiều cho chúng ta. BSB BSB: Demetrius assembled the craftsmen, along with the workmen in related trades. “Men,” he said, “you know that this business is our source of prosperity.
26 UDB Các anh cũng biết là tên Phao-lô đã dạy nhiều người sống ở Ê-phê-sô đừng mua tượng mà chúng ta đúc ra. Giờ đây, ngay cả cư dân ở nhiều thị trấn khác trong tỉnh cũng không còn muốn mua tượng của chúng ta nữa. Tên Phao-lô nói với dân chúng rằng các thần mà chúng ta thờ không phải là thần, và chúng ta không nên thờ họ nữa. BSB BSB: And you can see and hear that not only in Ephesus, but in nearly the whole province of Asia, this Paul has persuaded a great number of people to turn away. He says that man-made gods are no gods at all.
27 UDB Nếu dân chúng nghe theo hắn thì việc kinh doanh của chúng ta cũng chấm dứt. Dân chúng sẽ không còn nghĩ rằng phải đến đền thờ của Đi-anh để thờ cúng nữ thần nữa. Họ sẽ không còn nghĩ rằng Đi-anh rất vĩ đại nữa. Trong khi đó, toàn tỉnh Tiểu Á và thậm chí cả thế giới đều thờ nữ thần!” BSB BSB: There is danger not only that our business will fall into disrepute, but also that the temple of the great goddess Artemis will be discredited and her majesty deposed—she who is worshiped by all the province of Asia and the whole world.”
28 UDB Mọi người có mặt đều phẫn nộ với Phao-lô khi họ nghe lời Đê-mê-triu nói. Họ hô lớn: “Nữ thần Đi-anh của người Ê-phê-sô thật vĩ đại!” BSB BSB: When the men heard this, they were enraged and began shouting, “Great is Artemis of the Ephesians!”
30 UDB Phao-lô muốn đến hội trường để nói chuyện với dân chúng, nhưng các tín hữu khác không để cho ông đi. BSB BSB: Paul wanted to go before the assembly, but the disciples would not allow him.
31 UDB Một số lãnh đạo thành phố là bạn của Phao-lô hay được những gì đang xảy ra. Họ sai người đến bảo Phao-lô đừng đến hội trường. BSB BSB: Even some of Paul’s friends who were officials of the province of Asia sent word to him, begging him not to venture into the theatre.
32 UDB Đám đông trong hội trường tiếp tục hò hét. Mỗi người hét một kiểu. Nhưng phần lớn những người này thậm chí còn chẳng biết vì sao họ tập hợp ở đó! BSB BSB: Meanwhile the assembly was in turmoil. Some were shouting one thing and some another, and most of them did not even know why they were there.
33 UDB Một trong những người Do Thái có mặt tại đó tên là A-léc-xan-đơ. Một số người Do Thái đẩy anh ta lên trước đám đông để anh ta nói với dân chúng. A-léc-xan-đơ đưa tay lên ra dấu để mọi người im lặng. Anh ta muốn nói cho họ biết rằng không phải người Do Thái muốn gây rắc rối. BSB BSB: The Jews in the crowd pushed Alexander forward to explain himself, and he motioned for silence so he could make his defense to the people.
34 UDB Nhưng nhiều người thuộc dân ngoại biết A-léc-xan-đơ là người Do Thái, và cũng biết rằng người Do Thái không thờ nữ thần Đi-anh. Vì vậy, trong suốt hai tiếng đồng hồ, những người thuộc dân ngoại này cứ tiếp tục reo hò: “Vĩ đại thay nữ thần Đi-anh của người Ê-phê-sô!” BSB BSB: But when they realized that he was a Jew, they all shouted in unison for about two hours: “Great is Artemis of the Ephesians!”
36 UDB Mọi người đều biết điều đó, và không ai có thể chối cãi được. Cho nên, xin anh em hãy bình tĩnh. Xin đừng làm việc gì dại dột. BSB BSB: Since these things are undeniable, you ought to be calm and not do anything rash.
37 UDB Đáng ra anh em chẳng nên đem hai người này đến đây, vì họ chưa làm điều ác nào cả. Họ chưa từng vào các đền đài của chúng ta lấy bất kỳ thứ gì, và họ cũng chưa nói phạm đến nữ thần của chúng ta. BSB BSB: For you have brought these men here, though they have neither robbed our temple nor blasphemed our goddess.
38 UDB Vì vậy, nếu Đê-mê-triu và các đồng nghiệp của ông ta muốn cáo buộc bất kỳ ai về tội nào, thì họ phải thực hiện việc đó theo đúng thủ tục. Họ có thể đến tòa án nếu họ muốn, ở đó có những quan án được chính quyền chọn ra. Ở đó anh em có thể thưa kiện bất kỳ ai. BSB BSB: So if Demetrius and his fellow craftsmen have a complaint against anyone, the courts are open and proconsuls are available. Let them bring charges against one another there.
39 UDB Nhưng nếu anh em thắc mắc việc gì khác thì anh em nên yêu cầu các vị lãnh đạo của anh em xem xét khi họ họp lại. BSB BSB: But if you are seeking anything beyond this, it must be settled in a legal assembly.
40 UDB Tụ tập thế này thật không phải! Anh em phải cẩn thận giải quyết việc này vì chúng ta không muốn chống đối chính quyền. Nếu các vị lãnh đạo hỏi tôi anh em náo động về việc gì thì e tôi sẽ không thể trả lời họ một cách thỏa đáng được.” BSB BSB: For we are in jeopardy of being charged with rioting for today’s events, and we have no justification to account for this commotion.”
41 UDB Đó là lời vị lãnh đạo thành phố nói với đám đông. Sau đó ông ta bảo họ giải tán và họ ra về. BSB BSB: After he had said this, he dismissed the assembly.
Select verses for actions: Enter goes to them and Escape comes back.