1 UDB Trong khi đó, hàng ngàn người dân tụ họp lại quanh Chúa Giê-xu. Có nhiều người đến nỗi họ dẫm cả lên nhau. Nhưng trước hết, Ngài nói với các môn đồ: “Hãy đề phòng để anh em đừng trở nên giống như người Pha-ri-si là những người ra vẻ sùng đạo ở nơi công cộng, nhưng lại bí mật làm những việc gian ác. Giống như men làm dậy cả đống bột vậy, hành vi xấu xa của họ cũng khiến người khác trở thành những kẻ đạo đức giả giống như họ. BSB BSB: In the meantime, a crowd of many thousands had gathered, so that they were trampling one another. Jesus began to speak first to His disciples: “Beware of the leaven of the Pharisees, which is hypocrisy.
2 UDB Người ta không thể che giấu được tội lỗi của mình. Một ngày nào đó Đức Chúa Trời sẽ khiến mọi người biết mọi việc mà họ cố gắng che đậy. BSB BSB: There is nothing concealed that will not be disclosed, and nothing hidden that will not be made known.
3 UDB Mọi điều anh em nói trong bóng tối, một ngày kia mọi người sẽ nghe nó giữa ban ngày. Bất cứ điều gì anh em thì thầm trong phòng của mình, một ngày nào đó sẽ lộ ra nơi công cộng như thể nó được la lớn từ trên mái nhà vậy.” BSB BSB: What you have spoken in the dark will be heard in the daylight, and what you have whispered in the inner rooms will be proclaimed from the housetops.
4 UDB “Các bạn của Thầy, hãy nghe cho kỹ! Đừng sợ con người; họ có thể giết anh em, nhưng họ không thể làm gì hơn được như vậy sau đó! BSB BSB: I tell you, My friends, do not be afraid of those who kill the body and after that can do no more.
5 UDB Nhưng Thầy sẽ cảnh báo cho anh em biết về Đấng anh em thật sự cần phải sợ. Anh em nên sợ Đức Chúa Trời, vì Ngài không chỉ có quyền khiến người ta phải chết, Ngài còn có quyền quăng họ vào địa ngục sau khi chết! Đúng vậy, Ngài chính là Đấng mà anh em thật sự phải kính sợ! BSB BSB: But I will show you whom you should fear: Fear the One who, after you have been killed, has authority to throw you into hell. Yes, I tell you, fear Him!
6 UDB Hãy nghĩ về loài chim sẻ. Chúng gần như chẳng có giá trị gì đến mức anh em có thể mua năm con với giá chỉ có hai đồng nhỏ nhoi, thế nhưng Đức Chúa Trời chưa bao giờ quên bất cứ con nào trong số chúng! BSB BSB: Are not five sparrows sold for two pennies? Yet not one of them is forgotten by God.
7 UDB Đức Chúa Trời thậm chí còn biết có bao nhiêu sợi tóc trên đầu của anh em. Đừng lo sợ, bởi vì đối với Đức Chúa Trời anh em đáng giá hơn chim sẻ rất nhiều. BSB BSB: And even the very hairs of your head are all numbered. So do not be afraid; you are worth more than many sparrows.
8 UDB Thầy cũng cho anh em biết rằng nếu ai nói với những người khác rằng mình là môn đồ của Thầy, thì thầy, tức Con Người, sẽ nói rằng họ là môn đồ của Thầy trước mặt các thiên sứ của Đức Chúa Trời. BSB BSB: I tell you, everyone who confesses Me before men, the Son of Man will also confess him before the angels of God.
9 UDB Nhưng nếu họ nói với những người khác rằng họ không phải là môn đồ của Thầy, thì Thầy cũng sẽ nói với các thiên sứ của Đức Chúa Trời rằng họ không phải là môn đồ của Thầy. BSB BSB: But whoever denies Me before men will be denied before the angels of God.
10 UDB Thầy cũng nói với anh em rằng, nếu người nào nói những điều xấu về Thầy, tức Con Người, Đức Chúa Trời sẽ tha thứ cho họ về điều đó. Nhưng nếu người nào nói những điều xấu về Đức Thánh Linh, Đức Chúa Trời sẽ không tha thứ cho họ về điều đó. BSB BSB: And everyone who speaks a word against the Son of Man will be forgiven, but whoever blasphemes against the Holy Spirit will not be forgiven.
11 UDB Thế nên, khi người ta đem anh em vào nhà hội để chất vấn anh em trước mặt những lãnh đạo tôn giáo và những người có quyền lực khác trong nước thì đừng lo lắng về cách anh em sẽ trả lời họ thế nào hay về việc anh em phải nói gì, BSB BSB: When you are brought before synagogues, rulers, and authorities, do not worry about how to defend yourselves or what to say.
12 UDB vì chính lúc ấy Đức Thánh Linh sẽ nói cho anh em biết điều anh em nên nói.” BSB BSB: For at that time the Holy Spirit will teach you what you should say.”
13 UDB Một người trong đám đông thưa với Chúa Giê-xu: “Thưa Thầy, xin bảo anh tôi chia gia tài của cha cho tôi!” BSB BSB: Someone in the crowd said to Him, “Teacher, tell my brother to divide the inheritance with me.”
14 UDB Nhưng Chúa Giê-xu đáp lời anh: “Này anh kia, không ai lập tôi làm quan tòa để xử lý những tranh chấp về tài sản của người ta đâu!” BSB BSB: But Jesus replied, “Man, who appointed Me judge or executor between you?”
15 UDB Rồi Ngài nói với cả đám đông: “Hãy cẩn thận, đừng tham lam! Giá trị của một người không được quyết định bởi những thứ mà người sở hữu.” BSB BSB: And He said to them, “Watch out! Guard yourselves against every form of greed, for one’s life does not consist in the abundance of his possessions.”
16 UDB Rồi Ngài kể cho họ ví dụ minh họa này: “Những cánh đồng của một người giàu kia được một vụ mùa bội thu. BSB BSB: Then He told them a parable: “The ground of a certain rich man produced an abundance.
17 UDB Thế nên ông thầm nghĩ: ‘Mình không biết phải làm gì đây, mình không có cái kho nào đủ lớn để chứa tất cả những gì thu hoạch được!’ BSB BSB: So he thought to himself, ‘What shall I do, since I have nowhere to store my crops?’
18 UDB Rồi ông lại thầm nghĩ, ‘Mình biết mình sẽ làm gì rồi, mình sẽ cho đập mấy cái kho lúa để xây những cái to hơn! Rồi mình sẽ chứa lúa mì và những thứ khác trong những kho mới và lớn đó. BSB BSB: Then he said, ‘This is what I will do: I will tear down my barns and will build bigger ones, and there I will store up all my grain and my goods.
19 UDB Rồi mình sẽ nói với chính mình rằng: “Bây giờ, mình đã có đủ đồ dự trữ đủ dùng cho nhiều năm. Thế nên, giờ mình sẽ nghỉ ngơi thôi. Mình sẽ ăn uống và vui vẻ!’” BSB BSB: Then I will say to myself, “You have plenty of good things laid up for many years. Take it easy. Eat, drink, and be merry!”’
20 UDB Nhưng Đức Chúa Trời phán với ông ta: “Anh là kẻ ngu dại! Đêm nay anh sẽ chết! Vậy tất cả những thứ anh đã dự trữ cho mình sẽ thuộc về người khác chứ không phải là anh!’” BSB BSB: But God said to him, ‘You fool! This very night your life will be required of you. Then who will own what you have accumulated?’
21 UDB Rồi Chúa Giê-xu kết lại ví dụ minh họa này mà nói rằng: “Đó là điều sẽ xảy ra với những người chỉ biết thâu trữ của cải cho mình mà không xem trọng những gì Đức Chúa Trời kể là có giá trị.” BSB BSB: This is how it will be for anyone who stores up treasure for himself but is not rich toward God.”
22 UDB Chúa Giê-xu nói với các môn đồ: “Vậy, Thầy muốn nói cho anh em điều này: đừng lo lắng về những thứ anh em cần dùng để sinh sống. Đừng lo lắng về việc liệu anh em có đủ đồ ăn để ăn hay có đủ quần áo để mặc hay không. BSB BSB: Then Jesus said to His disciples, “Therefore I tell you, do not worry about your life, what you will eat, or about your body, what you will wear.
23 UDB Sự sống của anh em quan trọng hơn đồ ăn mà anh em ăn và thân thể của anh em quan trọng hơn quần áo anh em mặc. BSB BSB: For life is more than food, and the body more than clothes.
24 UDB Hãy nghĩ về loài chim: Chúng không gieo hạt và chúng cũng chẳng thu hoạch. Chúng chẳng có phòng hay kho bãi để chứa hoa lợi. Nhưng Đức Chúa Trời nuôi chúng ăn. Anh em chắc chắn có giá trị hơn loài chim rất nhiều. BSB BSB: Consider the ravens: They do not sow or reap, they have no storehouse or barn; yet God feeds them. How much more valuable you are than the birds!
25 UDB Chẳng ai trong anh em vì lo lắng về đời sống mà thêm được một phút nào để sống! BSB BSB: Who of you by worrying can add a single hour to his life?
26 UDB Thế nên, vì ngay cả việc nhỏ ấy anh em cũng không làm được, thì anh em không nên lo lắng về bất kỳ điều gì khác. BSB BSB: So if you cannot do such a small thing, why do you worry about the rest?
27 UDB Hãy xem loài hoa lớn lên thế nào. Chúng chẳng làm lụng để kiếm tiền và chúng cũng không tự may quần áo. Nhưng Thầy nói cho anh em biết rằng ngay đến Vua Sa-lô-môn, người đã sống cách đây rất lâu, có ăn mặc những bộ đồ đẹp đến đâu thì người chưa bao giờ mặc đẹp như một trong những bông hoa ấy. BSB BSB: Consider how the lilies grow: They do not labor or spin. Yet I tell you, not even Solomon in all his glory was adorned like one of these.
28 UDB Đức Chúa Trời làm nên cây cỏ cách đẹp đẽ mặc dầu chúng chỉ sống trong một thời gian ngắn. Sau đó chúng bị cắt đi và ném vào trong lửa. Nhưng anh em rất quý giá đối với Đức Chúa Trời và Ngài quan tâm anh em nhiều hơn Ngài quan tâm cây cỏ. Tại sao anh em lại ít đức tin nơi Ngài? BSB BSB: If that is how God clothes the grass of the field, which is here today and tomorrow is thrown into the furnace, how much more will He clothe you, O you of little faith!
29 UDB Đừng tự hỏi mình sẽ ăn gì uống gì và đừng lo lắng về những điều đó. BSB BSB: And do not be concerned about what you will eat or drink. Do not worry about it.
30 UDB Những người không biết Đức Chúa Trời luôn lo lắng về những việc như vậy. Nhưng Cha anh em ở trên trời biết rằng anh em cần những điều đó. BSB BSB: For the Gentiles of the world strive after all these things, and your Father knows that you need them.
31 UDB Thay vào đó, hãy xem điều quan trọng nhất trong cuộc đời của anh em đó là việc tiếp nhận Đức Chúa Trời khi Ngài cai trị trên anh em. Khi đó, Ngài cũng sẽ ban cho anh em mọi thứ anh em cần. BSB BSB: But seek His kingdom, and these things will be added unto you.
32 UDB Thế nên, bầy chiên nhỏ, anh em không nên lo lắng. Cha của anh em ở trên trời muốn ban cho anh em mọi điều tốt lành mà Ngài đã định khi Ngài hoàn toàn cai trị trên muôn vật. BSB BSB: Do not be afraid, little flock, for your Father is pleased to give you the kingdom.
33 UDB Vậy nên, hãy bán hết những thứ anh em sở hữu. Hãy đem tiền mà cho những người không có thức ăn và quần áo cần thiết hoặc nơi để ở. Hãy sắm cho mình những cái túi không hư cũ, và anh em sẽ cất giữ của cải ở trên trời là nơi nó sẽ luôn được an toàn. Tại đó, không kẻ trộm nào có thể tới gần để ăn cắp và cũng không có sâu mối làm hư hại đồ đạc của anh. BSB BSB: Sell your possessions and give to the poor. Provide yourselves with purses that will not wear out, an inexhaustible treasure in heaven, where no thief approaches and no moth destroys.
34 UDB Bất cứ điều gì anh em quý trọng thì đó chính là thứ mà anh em sẽ bận tâm và dành thì giờ cho nó. BSB BSB: For where your treasure is, there your heart will be also.
35 UDB Hãy luôn sẵn sàng để làm công việc của Chúa, giống như người đã mặc sẵn quần áo lao động và giữ cho đèn của mình cháy sáng suốt đêm. BSB BSB: Be dressed for service and keep your lamps burning.
36 UDB Hãy sẵn sàng để đón Thầy trở lại, giống như những người đầy tớ đợi chủ đi dự tiệc cưới về. Họ đợi để khi chủ về đến, gõ cửa thì mở ngay. BSB BSB: Then you will be like servants waiting for their master to return from the wedding banquet, so that when he comes and knocks, they can open the door for him at once.
37 UDB Nếu khi chủ trở về mà những người đầy tớ này còn thức, ông sẽ thưởng cho họ. Thầy nói với anh em điều này: ông ấy sẽ thay quần áo để phục vụ, bảo họ ngồi xuống bàn và ông sẽ dọn thức ăn phục vụ họ. BSB BSB: Blessed are those servants whom the master finds on watch when he returns. Truly I tell you, he will dress himself to serve and will have them recline at the table, and he himself will come and wait on them.
38 UDB Nếu gần sáng chủ mới về và thấy các đầy tớ của mình vẫn còn thức sẵn sàng để đón ông, thì ông ấy sẽ rất hài lòng về họ. BSB BSB: Even if he comes in the second or third watch of the night and finds them alert, those servants will be blessed.
39 UDB Nhưng anh em cũng phải nhớ điều này: Nếu chủ nhà biết giờ nào kẻ trộm sẽ đến thì người sẽ thức đợi và không để kể trộm đột nhập vào nhà mình. BSB BSB: But understand this: If the homeowner had known at what hour the thief was coming, he would not have let his house be broken into.
40 UDB Vậy nên, hãy sẵn sàng, vì Thầy, tức là Con Người, sẽ trở lại vào lúc anh em không ngờ.” BSB BSB: You also must be ready, because the Son of Man will come at an hour you do not expect.”
41 UDB Phi-e-rơ thưa: “Thưa Chúa, Ngài kể ví dụ này cho chúng tôi hay cũng cho mọi người khác nữa?” BSB BSB: “Lord,” said Peter, “are You addressing this parable to us, or to everyone else as well?”
42 UDB Chúa đáp: “Thầy nói điều này với tất cả những ai giống như một đầy tớ khôn ngoan và trung thành, là người quản lý nhà của chủ. Chủ đặt anh làm người chịu trách nhiệm việc cung cấp thức ăn cho những đầy tớ khác đúng giờ. BSB BSB: And the Lord answered, “Who then is the faithful and wise manager, whom the master puts in charge of his servants to give them their portion at the proper time?
43 UDB Nếu người đầy tớ ấy làm đúng công việc của mình khi chủ trở về, thì chủ của anh sẽ thưởng cho anh. BSB BSB: Blessed is that servant whose master finds him doing so when he returns.
44 UDB Thầy nói anh em điều này: người chủ sẽ giao cho đầy tớ ấy quản lý toàn bộ tài sản mình. BSB BSB: Truly I tell you, he will put him in charge of all his possessions.
45 UDB Nhưng nếu người đầy tớ chịu trách nhiệm quản lý ấy tự nhủ: ‘Chủ ta đã đi xa một thời gian dài,’ rồi người bắt đầu đánh đập những đầy tớ khác, cả nam lẫn nữ. Người đó cũng có thể sẽ ăn uống nhậu nhẹt say sưa. BSB BSB: But suppose that servant says in his heart, ‘My master will be a long time in coming,’ and he begins to beat the menservants and maidservants, and to eat and drink and get drunk.
46 UDB Nếu anh ta làm như vậy, thì người chủ sẽ về ngay lúc anh ta không ngờ. Sau đó, chủ sẽ trừng phạt anh ta cách nặng nề và ấn định cho anh ta đến một nơi cùng với những kẻ không trung tín phục vụ người. BSB BSB: The master of that servant will come on a day he does not expect and at an hour he does not anticipate. Then he will cut him to pieces and assign him a place with the unbelievers.
48 UDB Nhưng người đầy tớ nào không biết chủ muốn mình làm gì và rồi làm sai sẽ chỉ bị phạt nhẹ. Những ai được cho nhiều thì sẽ được kỳ vọng nhiều. Những ai được cho nhiều hơn thậm chí sẽ được kỳ vọng nhiều hơn nữa.” BSB BSB: But the one who unknowingly does things worthy of punishment will be beaten with few blows. From everyone who has been given much, much will be required; and from him who has been entrusted with much, even more will be demanded.
50 UDB Không lâu nữa, thầy phải chịu một phép báp-têm vô cùng đau đớn. Thầy sẽ phải chịu đau khổ cho đến khi việc ấy được hoàn tất. BSB BSB: But I have a baptism to undergo, and how distressed I am until it is accomplished!
52 UDB Vì trong cùng một nhà sẽ có người tin Thầy và người không tin, nên họ sẽ bị chia rẽ. Ba người trong nhà không tin Thầy sẽ chống đối với hai người tin. BSB BSB: From now on, five in one household will be divided, three against two and two against three.
53 UDB Cha sẽ chống đối con hoặc con sẽ chống đối cha mình. Mẹ sẽ chống đối con gái, hoặc con gái sẽ chống đối mẹ mình. Mẹ chồng sẽ chống đối con dâu, hoặc con dâu sẽ chống nghịch mẹ chồng của mình.” BSB BSB: They will be divided, father against son and son against father, mother against daughter and daughter against mother, mother-in-law against daughter-in-law and daughter-in-law against mother-in-law.”
54 UDB Ngài cũng nói với đoàn dân: “Khi anh em thấy mây đen hình thành ở hướng tây, anh em sẽ nói ngay rằng ‘Trời sắp mưa!’ và điều đó xảy ra. BSB BSB: Then Jesus said to the crowds, “As soon as you see a cloud rising in the west, you say, ‘A shower is coming,’ and that is what happens.
55 UDB Khi thấy gió nam thổi đến, anh em nói: ‘Trời sẽ nóng bức lắm đây!’ và anh em đã đúng. BSB BSB: And when the south wind blows, you say, ‘It will be hot,’ and it is.
56 UDB Này những kẻ đạo đức giả! Nhờ quan sát mây và gió mà anh em biết được thời tiết sẽ như thế nào. Vậy tại sao anh em không thể biết được điều Đức Chúa Trời đang làm trong hiện tại? BSB BSB: You hypocrites! You know how to interpret the appearance of the earth and sky. Why don’t you know how to interpret the present time?
57 UDB Mỗi người trong anh em phải tự quyết định đâu là điều anh em nên làm trong khi anh em còn thời gian để làm điều đó! BSB BSB: And why don’t you judge for yourselves what is right?
58 UDB Anh em nên cố gắng giải quyết những vấn đề với người buộc tội anh em trong khi anh em vẫn còn đang trên đường đi đến tòa án. Nếu người ấy ép buộc anh em đi đến trước quan tòa, quan tòa có thể phán anh em có tội và giao anh em cho viên chức tòa án. Và người này sẽ tống giam anh em vào tù. BSB BSB: Make every effort to reconcile with your adversary while you are on your way to the magistrate. Otherwise, he may drag you off to the judge, and the judge may hand you over to the officer, and the officer may throw you into prison.
59 UDB Tôi cho anh em hay, nếu anh em đã vào tù, thì anh em sẽ không được thả ra cho đến khi anh em có thể trả hết những gì quan tòa nói rằng anh em đã nợ.” BSB BSB: I tell you, you will not get out until you have paid the very last penny.”