1 UDB Cũng trong ngày đó, Chúa Giê-xu cùng với các môn đồ rời khỏi nhà, là nơi Ngài đang dạy dỗ và đi đến bờ biển Ga-li-lê. Ngài ngồi xuống ở đó, BSB BSB: That same day Jesus went out of the house and sat by the sea.
2 UDB và có một đoàn dân rất đông tập hợp xung quanh để nghe Ngài dạy. Để có một khoảng không gian nho nhỏ, Ngài phải lên một chiếc thuyền và ngồi xuống để dạy dỗ họ. Đám đông đứng trên bờ biển mà lắng nghe Ngài. BSB BSB: Such large crowds gathered around Him that He got into a boat and sat down, while all the people stood on the shore.
3 UDB Ngài đã dạy họ bằng cách sử dụng nhiều câu chuyện ngụ ngôn. Ngài nói: “Xin anh em hãy lắng nghe! Có một người đàn ông nọ ra đồng để gieo hạt. BSB BSB: And He told them many things in parables, saying, “A farmer went out to sow his seed.
4 UDB Khi ông đang rãi hạt giống ra, một số hạt giống rơi trên đường đi. Nhưng chim trời bay đến và ăn chúng. BSB BSB: And as he was sowing, some seed fell along the path, and the birds came and devoured it.
5 UDB Những hạt giống khác nữa thì rơi xuống nơi không có nhiều đất vì nằm trên đá. Những hạt giống đó nảy mầm rất mau, bởi vì ánh mặt trời làm cho lớp đất mỏng đó nhanh ấm lên. BSB BSB: Some fell on rocky ground, where it did not have much soil. It sprang up quickly because the soil was shallow.
6 UDB Nhưng khi những cây con vừa nhú, thì dưới ánh nắng mặt trời, lớp đất đó trở nên quá nóng và thế là chúng bị chết khô vì rễ không sâu. BSB BSB: But when the sun rose, the seedlings were scorched, and they withered because they had no root.
7 UDB Một số hạt giống khác rơi xuống đất có cây gai mọc. Cây gai cùng lớn lên với những cây con và chúng chèn ép những cây con. BSB BSB: Other seed fell among thorns, which grew up and choked the seedlings.
8 UDB Nhưng những hạt giống khác rơi trên đất tốt thì những cây con lớn lên và sinh ra rất nhiều hạt. Một số cây sinh ra gấp một trăm lần số hạt đã được gieo. Số cây khác sinh ra sáu mươi lần hơn. Số cây khác sinh ra ba mươi lần hơn. BSB BSB: Still other seed fell on good soil and produced a crop—a hundredfold, sixtyfold, or thirtyfold.
9 UDB Nếu anh em muốn hiểu điều này, thì anh em nên cân nhắc cẩn thận điều tôi vừa mới nói.” BSB BSB: He who has ears, let him hear.”
10 UDB Sau đó, các môn đồ đến gần Chúa Giê-xu và hỏi Ngài: “Tại sao thầy lại sử dụng chuyện ngụ ngôn khi nói với đám đông?” BSB BSB: Then the disciples came to Jesus and asked, “Why do You speak to the people in parables?”
11 UDB Ngài đáp rằng: “Đức Chúa Trời đang bày tỏ cho anh em những gì Ngài chưa từng bày tỏ trước đó về cách Ngài sẽ tỏ ra Ngài là vua. Nhưng Ngài vẫn chưa bày tỏ điều đó cho những người khác. BSB BSB: He replied, “The knowledge of the mysteries of the kingdom of heaven has been given to you, but not to them.
12 UDB Những ai suy gẫm về điều thầy nói và hiểu nó, thì Đức Chúa Trời sẽ cho họ hiểu nhiều hơn nữa. Nhưng những ai không suy gẫm cẩn thận về những gì thầy nói thì sẽ quên, thậm chí là quên cả những điều họ đã biết. BSB BSB: Whoever has will be given more, and he will have an abundance. Whoever does not have, even what he has will be taken away from him.
13 UDB Đó là lý do tại sao thầy sử dụng chuyện ngụ ngôn khi nói với dân chúng, bởi vì dầu họ thấy việc thầy làm, nhưng họ không hiểu nó có nghĩa là gì, và dầu họ nghe điều thầy nói, nhưng họ thật sự chẳng học biết ý nghĩa của nó là chi. BSB BSB: This is why I speak to them in parables: ‘Though seeing, they do not see; though hearing, they do not hear or understand.’
14 UDB Những gì mà họ làm hoàn toàn làm ứng nghiệm những gì Đức Chúa Trời đã phán bảo tiên tri Ê-sai công bố cách đây rất lâu rằng: Ngươi sẽ nghe điều ta nói, nhưng ngươi sẽ không hiểu được. Ngươi sẽ thấy điều ta làm, nhưng ngươi sẽ không học biết ý nghĩa của nó là gì. BSB BSB: In them the prophecy of Isaiah is fulfilled: ‘You will be ever hearing but never understanding; you will be ever seeing but never perceiving.
15 UDB Đức Chúa Trời cũng phán với Ê-sai rằng: “Dân này đã trở nên không thể thật sự lắng nghe ta; Chúng đã trở nên không thể thật sự nghe được điều ta nói. Như thể chúng muốn giữ cho mắt mình nhắm lại, như thể chúng thật sự không muốn nhìn thấy bất kỳ thứ gì, như thể chúng thật sự không muốn nghe thấy bất cứ điều gì. Vì chúng như vậy cho nên chúng sẽ không nghĩ rằng mình phải dừng việc phạm tội lại; Vì chúng như vậy cho nên chúng sẽ không nghĩ rằng chúng cần ta cứu rỗi chúng. BSB BSB: For this people’s heart has grown callous; they hardly hear with their ears, and they have closed their eyes. Otherwise they might see with their eyes, hear with their ears, understand with their hearts, and turn, and I would heal them.’
16 UDB Nhưng về phần anh em, Đức Chúa Trời vui lòng về anh em bởi vì anh em đã nhìn thấy điều thầy làm và bởi vì anh em hiểu điều thầy nói. BSB BSB: But blessed are your eyes because they see, and your ears because they hear.
17 UDB Hãy nhớ rằng: nhiều tiên tri và người công bình đã sống cách đây rất lâu ao ước nhìn thấy điều anh em đang thấy thầy làm, nhưng họ đã không nhìn thấy được. Họ ao ước nghe những điều anh em đã nghe thầy nói, nhưng họ đã không nghe được những gì anh em đã nghe.” BSB BSB: For truly I tell you, many prophets and righteous men longed to see what you see but did not see it, and to hear what you hear but did not hear it.
18 UDB Bây giờ, anh em hãy lắng nghe thầy giải thích chuyện ngụ ngôn mà thầy đã kể cho anh em. BSB BSB: Consider, then, the parable of the sower:
19 UDB Một số người nghe về cách Đức Chúa Trời bắt đầu cai trị đời sống của con người, nhưng họ không hiểu. Họ giống như một con đường, là nơi một số hạt giống rơi xuống. Sa-tan, tức kẻ dữ, đến và khiến cho những người này quên đi điều họ đã nghe. BSB BSB: When anyone hears the message of the kingdom but does not understand it, the evil one comes and snatches away what was sown in his heart. This is the seed sown along the path.
20 UDB Một số người lắng nghe sứ điệp của Đức Chúa Trời và lập tức vui mừng tiếp nhận lấy. Họ giống như những chỗ đá sỏi, là nơi một số hạt giống rơi xuống. BSB BSB: The seed sown on rocky ground is the one who hears the word and at once receives it with joy.
21 UDB Nhưng bởi vì nó không ăn sâu vào trong tấm lòng họ, nên họ chỉ tin trong một thời gian ngắn. Họ giống như những cây không có rễ sâu. Khi những người khác xử tệ với họ và khiến họ chịu khổ bởi vì họ tin nơi điều thầy đã nói với họ, thì họ phạm tội bởi việc khước từ không chịu tin nữa. BSB BSB: But since he has no root, he remains for only a season. When trouble or persecution comes because of the word, he quickly falls away.
22 UDB Một số người nghe sứ điệp của Đức Chúa Trời, nhưng họ khao khát được giàu có, vì thế họ chỉ lo lắng về tiền bạc và những gì họ có thể dùng tiền bạc để mua. Kết quả là họ quên mất sứ điệp của Đức Chúa Trời và họ không làm những điều Đức Chúa Trời muốn họ làm. Những người đó giống như loại đất có rễ của cây gai ở trong đó. BSB BSB: The seed sown among the thorns is the one who hears the word, but the worries of this life and the deceitfulness of wealth choke the word, and it becomes unfruitful.
23 UDB Nhưng một số người nghe sứ điệp của thầy và hiểu lấy. Một số người trong họ làm nhiều điều đẹp lòng Đức Chúa Trời. Một số khác thậm chí còn làm nhiều điều hơn nữa để làm vui lòng Ngài, và một số người khác nữa làm rất là nhiều điều làm vui lòng Ngài. Họ giống như đất tốt, là nơi một số hạt giống rơi xuống.” BSB BSB: But the seed sown on good soil is the one who hears the word and understands it. He indeed bears fruit and produces a crop—a hundredfold, sixtyfold, or thirtyfold.”
25 UDB Trong khi những đầy tớ đó đang ngủ và không canh giữ đồng ruộng, thì kẻ thù của người chủ đất đã đến và rải cỏ dại vào giữa lúa mì. Sau đó, hắn bỏ đi. BSB BSB: But while everyone was asleep, his enemy came and sowed weeds among the wheat, and slipped away.
26 UDB Sau khi hạt giống nảy mầm và cây non nhú lên, những bông lúa bắt đầu thành hình. Nhưng cỏ dại đồng thời cũng lớn lên. BSB BSB: When the wheat sprouted and bore grain, then the weeds also appeared.
27 UDB Vì thế, các đầy tớ của chủ đất đến thưa với chủ: ‘Thưa chủ, Ngài đã cho chúng tôi hạt giống tốt và đó là những hạt giống mà chúng tôi đã gieo vào ruộng của chủ. Vậy, những cỏ dại đó từ đâu ra?’ BSB BSB: The owner’s servants came to him and said, ‘Sir, didn’t you sow good seed in your field? Where then did the weeds come from?’
28 UDB Người chủ đất đáp với họ rằng: “Là kẻ thù của ta đã làm điều này.’ Các đầy tớ của chủ thưa rằng: ‘Vậy chủ có muốn chúng tôi nhổ cỏ dại lên không?’ BSB BSB: ‘An enemy did this,’ he replied. So the servants asked him, ‘Do you want us to go and pull them up?’
29 UDB Chủ nói với họ: “Không, đừng làm như thế, bởi vì các ngươi có thể lỡ tay cùng lúc nhổ đi ít lúa mì. BSB BSB: ‘No,’ he said, ‘if you pull the weeds now, you might uproot the wheat with them.
30 UDB Hãy cứ để lúa mì và cỏ dại cùng lớn lên cho đến mùa gặt. Lúc đó, ta sẽ nói với những người gặt lúa rằng: ‘Trước hết, hãy gom cỏ dại lại, bó thành bó để đốt đi. Sau đó, hãy gom lúa mì và cho vào trong kho của ta.’” BSB BSB: Let both grow together until the harvest. At that time I will tell the harvesters: First collect the weeds and tie them in bundles to be burned; then gather the wheat into my barn.’”
31 UDB Chúa Giê-xu cũng kể câu chuyện ngụ ngôn này: “Khi Đức Chúa Trời bắt đầu tỏ mình là vua, nó giống như những hạt mù tạt lớn lên sau khi một người nọ trồng nó ngoài đồng của mình. BSB BSB: He put before them another parable: “The kingdom of heaven is like a mustard seed that a man took and planted in his field.
32 UDB Dầu hạt mù tạt là nhỏ nhất trong tất cả các loại hạt mà người ta trồng, nhưng ở đây, tại Y-sơ-ra-ên, chúng trở nên những cây lớn. Khi cây hoàn toàn trưởng thành, chúng lớn hơn các cây khác trong vườn. Chúng trở nên những bụi cây lớn và chúng đủ lớn để chim trời xây tổ trên các nhánh của chúng.” BSB BSB: Although it is the smallest of all seeds, yet it grows into the largest of garden plants and becomes a tree, so that the birds of the air come and nest in its branches.”
33 UDB Chúa Giê-xu cũng kể câu chuyện ngụ ngôn này: “Khi Đức Chúa Trời bắt đầu bày tỏ chính Ngài là vua, nó giống như một người phụ nữ nọ đang làm bánh. Người lấy chừng bốn mươi lít bột và trộn với một ít bột nổi, thì bánh nổi lên.” BSB BSB: He told them still another parable: “The kingdom of heaven is like leaven that a woman took and mixed into three measures of flour, until all of it was leavened.”
34 UDB Chúa Giê-xu nói cho đám đông những chuyện ngụ ngôn để dạy họ tất cả những điều này. Khi Ngài nói chuyện với họ, Ngài thường kể những câu chuyện như vậy. BSB BSB: Jesus spoke all these things to the crowds in parables. He did not tell them anything without using a parable.
35 UDB Qua việc làm này, Ngài khiến những điều Đức Chúa Trời đã phán với một trong các tiên tri để viết ra cách đây rất lâu trở thành sự thật. “Ta sẽ nói bằng chuyện ngụ ngôn; ta sẽ kể chuyện ngụ ngôn để dạy điều ta đã giữ kín từ khi ta tạo lập thế gian.” BSB BSB: So was fulfilled what was spoken through the prophet: “I will open My mouth in parables; I will utter things hidden since the foundation of the world.”
36 UDB Sau khi Chúa Giê-xu cho đám đông ra về, thì Ngài vào trong nhà. Lúc đó, các môn đồ đến gần Ngài thưa rằng: “Xin thầy giải thích cho chúng tôi thí dụ về cỏ dại mọc lên trong ruộng lúa mì.” BSB BSB: Then Jesus dismissed the crowds and went into the house. His disciples came to Him and said, “Explain to us the parable of the weeds in the field.”
37 UDB Ngài đáp rằng:“Người gieo giống tốt đại diện cho thầy, là Con Người. BSB BSB: He replied, “The One who sows the good seed is the Son of Man.
38 UDB Ruộng lúa đại diện cho thế gian này, là nơi người ta sống. Hạt giống lớn lên đại diện cho những người mà Đức Chúa Trời đồng ý cai trị trên họ. Cỏ dại đại diện cho những người làm điều mà ma quỷ, là Sa-tan, bảo họ làm. BSB BSB: The field is the world, and the good seed represents the sons of the kingdom. The weeds are the sons of the evil one,
39 UDB Kẻ thù, là kẻ gieo hạt cỏ dại, đại diện cho ma quỷ. Thời điểm những người gặt lúa thu hoạch lúa mì đại diện cho thời điểm thế giới này kết thúc. Những người gặt lúa đại diện cho các thiên sứ. BSB BSB: and the enemy who sows them is the devil. The harvest is the end of the age, and the harvesters are angels.
40 UDB Cỏ dại được bó lại và đốt đi. Điều đó đại diện cho những gì sẽ xảy ra khi Đức Chúa Trời xét đoán mọi người, là khi thế giới này kết thúc. Sự thể sẽ như vầy: BSB BSB: As the weeds are collected and burned in the fire, so will it be at the end of the age.
41 UDB Thầy, Con Người, sẽ sai thiên sứ của thầy và họ sẽ gom lại từ tất cả những người mà thầy đã bắt đầu cai trị những ai khiến người khác dừng việc tin nơi thầy và những ai phạm tội trong những cách khác nữa. BSB BSB: The Son of Man will send out His angels, and they will weed out of His kingdom every cause of sin and all who practice lawlessness.
42 UDB Các thiên sứ sẽ quăng những người đó vào trong lửa của địa ngục. Tại đó, họ sẽ khóc lóc và nghiến răng bởi cớ sự đau đớn khôn cùng mà họ đang chịu đựng. BSB BSB: And they will throw them into the fiery furnace, where there will be weeping and gnashing of teeth.
43 UDB Tuy nhiên, sự công bình của Đức Chúa Trời sẽ soi sáng trên những ai đã sống giống như Ngài muốn họ sống. Nó sẽ chiếu sáng trên họ như mặt trời vậy. Nó sẽ chiếu sáng trên họ bởi vì Đức Chúa Trời, là Cha của họ, sẽ cai trị trên họ. Nếu anh em muốn hiểu điều này, anh em nên suy gẫm cẩn thận về điều thầy vừa nói.” BSB BSB: Then the righteous will shine like the sun in the kingdom of their Father. He who has ears, let him hear.
44 UDB “Khi người ta hiểu rằng Đức Chúa Trời mong muốn cai trị trên họ, thì cũng giống như một người đàn ông nọ tìm thấy một kho báu to lớn mà người khác đã chôn trong một cánh đồng. Khi đào nó lên, ông ta chôn nó trở lại để không ai khác tìm thấy nó. Sau đó, ông đi và bán hết của cải mình có để có tiền mua cánh đồng đó. Sau đó, ông đi và mua cánh đồng đó và thế là ông ta có thể có được kho báu. BSB BSB: The kingdom of heaven is like treasure hidden in a field. When a man found it, he hid it again, and in his joy he went and sold all he had and bought that field.
45 UDB Cũng vậy, khi Đức Chúa Trời cai trị trên người ta, điều đó cũng giống như một thương gia nọ đã làm, ông tìm kiếm những hạt ngọc trai có chất lượng tốt để mua. BSB BSB: Again, the kingdom of heaven is like a merchant in search of fine pearls.
46 UDB Khi tìm thấy một hạt ngọc trai rất quý được bán giá rẻ, thì ông đã bán hết của cải mình có để có đủ tiền mua hạt ngọc trai đó, Sau đó, ông đi và mua nó. BSB BSB: When he found one very precious pearl, he went away and sold all he had and bought it.
47 UDB Khi Đức Chúa Trời tỏ ra Ngài là vua, điều đó cũng giống như những gì mà những ngư phủ nọ đã làm với số cá mà họ đánh bắt được trong hồ với một cái lưới thật lớn. Họ bắt được đủ mọi loại cá, cả cá có giá trị lẫn vô giá trị. BSB BSB: Once again, the kingdom of heaven is like a net that was cast into the sea and caught all kinds of fish.
48 UDB Khi lưới đầy, những ngư phủ đó kéo nó lên bờ. Sau đó, họ ngồi và bắt cá ngon cho vào thùng, nhưng họ quăng đi những con cá không có giá trị. BSB BSB: When it was full, the men pulled it ashore. Then they sat down and sorted the good fish into containers, but threw the bad away.
49 UDB Việc này cũng giống như những gì sẽ xảy ra với một số người khi thế giới này kết thúc. Các thiên sứ sẽ đến nơi mà Đức Chúa Trời đang xét đoán người ta để phân người gian ác ra khỏi người công bình. BSB BSB: So will it be at the end of the age: The angels will come and separate the wicked from the righteous
50 UDB Họ sẽ quăng những người gian ác vào trong lửa hỏa ngục. Và những kẻ gian ác đó sẽ khóc lóc và nghiến răng mình bởi cớ sự đau đớn cùng cực mà họ đang chịu.” BSB BSB: and throw them into the fiery furnace, where there will be weeping and gnashing of teeth.
51 UDB Lúc đó, Chúa Giê-xu hỏi các môn đồ: “Anh em có hiểu hết thảy những chuyện ngụ ngôn mà thầy vừa kể cho anh em không?” Họ thưa với Ngài: BSB BSB: Have you understood all these things?” “Yes,” they answered.
52 UDB “Có, chúng tôi hiểu.” Sau đó, Ngài nói: “Bởi vì anh em hiểu tất cả những chuyện ngụ ngôn này, nên anh em sẽ hiểu câu chuyện ngụ ngôn sau đây: Anh em, cùng với tất cả những người khác, sẽ dạy người ta điều anh em nghe thầy nói về cách Đức Chúa Trời mong muốn cai trị trên con người. Anh em sẽ thêm điều đó vào trong những điều anh em đã học biết trước đây. Anh em sẽ giống như một người chủ nhà nọ đem những món đồ cả cũ lẫn mới ra khỏi nhà kho của mình.” BSB BSB: Then He told them, “For this reason, every scribe who has been discipled in the kingdom of heaven is like a homeowner who brings out of his storeroom new treasures as well as old.”
53 UDB Khi Chúa Giê-xu thuật xong những chuyện ngụ ngôn này, Ngài đem các môn đồ rời khỏi vùng đó. BSB BSB: When Jesus had finished these parables, He withdrew from that place.
54 UDB Sau đó, họ đi đến thành Na-xa-rét, là quê nhà của Chúa Giê-xu. Vào ngày Sa-bát, Ngài bắt đầu dạy dỗ người dân trong nhà hội. Kết quả là những người ở đó đều kinh ngạc. Nhưng một số người lại nói: “Người này chỉ là một người bình thường giống như chúng ta! Vì thế, làm thế nào ông ta biết và hiểu nhiều điều như thế được? Làm thế nào ông ta có thể làm được những phép lạ to lớn như thế? BSB BSB: Coming to His hometown, He taught the people in their synagogue, and they were astonished. “Where did this man get such wisdom and miraculous powers?” they asked.
56 UDB Và các chị em của ông ta cũng sống ở đây trong thành của chúng ta. Vậy làm thế nào ông ta có thể làm tất cả những phép lạ này?” BSB BSB: Aren’t all His sisters with us as well? Where then did this man get all these things?”
57 UDB Dân chúng ở đó không chịu nhìn nhận rằng Chúa Giê-xu là Chúa Cứu Thế. Vì thế, Chúa Giê-xu nói với họ rằng: “Ở tất cả những nơi khác chúng tôi đến, người ta tôn kính tôi và các tiên tri khác, nhưng trong chính quê nhà của mình, chúng tôi không được tôn trọng và thậm chí gia đình của chúng tôi cũng không tôn trọng chúng tôi!” BSB BSB: And they took offense at Him. But Jesus said to them, “Only in his hometown and in his own household is a prophet without honor.”
58 UDB Chúa Giê-xu không làm nhiều phép lạ ở đó bởi vì người ta không tin rằng Ngài là Chúa Cứu Thế. BSB BSB: And He did not do many miracles there, because of their unbelief.