The Orthodox Confession of the Eastern Church. A.D. 1643 (part 5 of 5)

meta to deipnesai, legon; touto to poterion he kaine diatheke estin en to emo haimati; touto poieite, hosakis an pinete, eis ten emen anamnesin. Ten timen, hopou prepei na dides eis ta phrikta tauta musteria, prepei na einai toiaute, hos ekeine, hopou didetai tou idiou Christou (hos anotero eiretai); hoste kathos di ekeinon eipen ho Petros ek stomatos panton ton Apostolon (Matth. is'. is'.); su ei ho Christos, ho huios tou Theou, tou zontos; tetoias loges na legomen kai hemeis, latreuontes kath' henas; pisteuo, Kurie, kai homologo, hoti su ei alethos ho Christos, ho huios tou Theou, tou zontos, ho elthon eis ton kosmon hamartolous sosai, on protos eimi ego. Akomi to musterion touto prospheretai thusia huper panton ton orthodoxon christianon zonton te kai kekoimemenon ep' elpidi anastaseos zoes aioniou; he hopoia thusia den thelei teleiosein heos tes teleutaias kriseos. Hoi karpoi tou musteriou toutou einai toutoi; proton he anamnesis tou anamartetou pathous kai tou thanatou tou Christou; kata to (a. Kor. ia, ke.) eiremenon; hosakis gar an esthiete ton arton touton, kai to poterion touto pinete, ton thanaton tou Kuriou katangellete, achris hou an elthe. To deuteron kerdos hopou men dide einai, diati to musterion touto ginetai hilasmos kai vobis: quod Dominus Iesus ea nocte, qua traditus est, accepit panem, et actis gratiis fregit dixitque: accipite, edite. Hoc meum est corpus, quod provobis frangitur. Hoc facite in mei recordationem. Similiter et poculum, postquam coenaverant, dicens: Hoc poculum Novum Testamentum est, in meo sanguine. Hoc facite, quotiescunque biberitis in mei recordationem.' Porro honor, quem tremendis hisce Mysteriis exhibere convenit, par illi similisque esse debet, qui Christo ipsi habetur (sicut supra dictum est. Quæst. LVI.); ut quemadmodum de eo Petrus ore ac nomine reliquorum Apostolorum dixit (Matt. xvi. 16): 'Tu es Christus filius Dei viventis;' consimili et nos ratione quisque illum sancte venerantes dicamus: 'Credo Domine ac confiteor, revera esse Christum filium Dei viventis, qui in mundum venisti, ut salvos faceres peccatores, quorum ego primus sum.' Offertur etiam sacrificii vicem hoc mysterium pro orthodoxis Christianis omnibus viventibus pariter et in spe resurrectionis vitæ æternæ consopitis. Quod sacrificium usque ad supremum orbis diem non intermittetur. Fructus hujus mysterii hi fere sunt. Primum recordatio supplicii, quo ob nullam plane noxiam suam affectus fuit, et mortis Christi, quemadmodum dicitur

kalosunema pros ton Theon dia tas hamartias hemon, eite zonton eite kai apothamenon; dia touto oudemia ton hagion leitourgion ginetai, hopou na men genoien eis auten hikesias kai deeseis pros ton Theon huper ton hemeteron hamartematon. To triton diaphoron einai, hopou hopoios Christianos heurisketai paron suchna eis ten thusian tauten kai na koinona tou musteriou toutou, eleutheronetai di autou apo katha peirasmon kai kindunon tou diabolou; diati den apotolma ho echthros tes psuches, na blapse ekeinon, hopou hexeurei pos echei ton Christon menonta en auto. He hetoimasia pros ten metalepsin ton phrikton musterion prepei na ginetai kata ten taxin tes ekklesias hemon tes orthodoxou egoun me katharan exomologesin, nesteian te kai katanuxin kai diallagen teleian me holous, kai me alla toutois homoia. (1 Cor. xi. 26): 'Quotiescunque enim comederitis panem hunc et biberitis hoc poculum, mortem Domini annunciabitis, donec venerit.' Secundum, quod affert commodum, hoc est, quod hoc mysterium est propitiatio reconciliatioque apud Deum pro peccatis nostris, sive viventium sive mortuorum; unde nulla etiam sacrarum Liturgiarum celebratur, in qua non fiant supplicationes deprecationesque ad Deum pro peccatis nostris. Tertium, quod Christianus quisque, qui crebro huic sacrificio interest de eoque participat, per illud eximitur quibusvis tentationibus et objectis a Diabolo periculis. Nihil enim iste animæ nostræ hostis nocere illi audet, quem Christum in sese manentem habere animadvertit. Denique præparatio hominis ad tremenda hæcce mysteria percipienda secundum præscriptum ordinem orthodoxæ nostræ Ecclesiæ fieri debet. Nimirum per sinceram peccatorum confessionem, per jejunia cordisque compunctionem atque perfectam cum omnibus reconciliationem aliaque his consimilia. Erotesis re. Quæstio CVIII.

Poion einai to tetarton musterion?

Quodnam quartum est mysterium?

Ap. He hierosune, he hopoia einai duo logion, alle tneumatike kai

Resp. Sacerdotium, quod duum est generum, alterum spirituale,

alle musteriodes. Tes pneumatikes hierosunes holoi hoi christianoi hoi horthodoxoi metechousin, kathos (a. Petr. b'. th'.) didaskei Petros ho Apostolos, legon; humeis de genos eklekton, basileion hierateuma, ethnos hagion, laos eis peripoiesin; kai ho Ioannes eis ten Apokalupsin (keph. e. th'.); esphages kai hegorasas to Theo hemas en to haimati sou ek pases phules kai glosses kai laou kai ethnous; kai epoiesas hemas to Theo hemon basileis kai hiereis. Kai kata ten toiauten hierosunen ginontai kai prosphorai toiautai; egoun proseuchai, eucharistiai, nekroseis tou somatos, paradoseis eis marturion dia ton Christon, kai alla homoia; pros ta hopoia parakinontas legei (a. Petr. b'. e.) ho Apostolos Petros; kai autoi hos lithoi zontes oikodomeisthe, oikos pneumatikos, hierateuma hagion, anenenkai pneumatikas thusias euprosdektous to Theo dia Iesou Christou; kai (Rhom. ib'. a.) ho Paulos; parakalo oun humas, adelphoi, dia ton oiktirmon tou Theou, parastesai ta somata humon thusian zosan, hagian, euareston to Theo, ten logiken latreian humon. alterum sacramentale. Communione sacerdotii spiritualis orthodoxi omnes Christiani fruuntur, sicut docet Petrus Apostolus (1 Pet. ii. 9): 'Vos autem genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus in acquisitionem.' Et Ioannes in Apocalypsi (v. 9): 'Occisus es, et redemisti nos Deo in sanguine tuo, ex omni tribu et lingua et populo et natione et fecisti nos Deo nostro reges et sacerdotes.' Atque prout sacerdotium hocce est, ita ejusdemmodi etiam fiunt oblationes; nimirum preces, gratiarum actiones, exstirpationes pravarum corporis cupiditatum affectionumque, voluntaria martyrii propter Christum susceptio ac perpessio ceteraque hujusmodi. Ad quæ ita cohortatur Apostolus Petrus (1 Pet. ii. 5): 'Ipsi quoque veluti vivi lapides ædificemini in domum spiritualem, sacerdotium sanctum, ad offerendum spirituales hostias acceptabiles Deo per Iesum Christum.' Et Paulus (Rom. xii. 1): 'Adhortor vos fratres per misericordias Dei, ut præbeatis corpora vestra, hostiam viventem, sanctam, acceptam Deo, rationalem cultum vestrum.' Erotesis rth'. Quæstio CIX.

Pos ginetai he musteriodes Hierosune?

Quo pacto fit sacramentale sacerdotium?

Ap. He hierosune, hopou einai musterion,

Resp. Sacerdotium id mysterium

dietachthe tois Apostolois apo ton Christon, kai dia tes epitheseos ton cheiron auton mechri tes semeron ginetai he cheirotonia; diadexamenon ton episkopon autous pros diadosin ton theion musterion kai diakonian tes soterias ton anthropon, kathos (a Kor. d'. a.) eipen ho Apostolos; houtos hemas logizestho anthropos, hos huperetas Christou, kai oikonomous musterion Theou. Eis ten oikonomian touten duo pragmata periechontai; proton he dunamis kai he exousia tou luein tas ton anthropon hamartias; diati pros auten (Matth. ie. ie.) eiretai; hosa an lusete epi tes ges, estai lelumenon en to ourano. Deuteron he exousia kai he dunamis tou didaskein, he hopoia meta logia touta hermeneuetai; poreuthentes (Matth. ke. ith'.) oun matheteusate panta ta ethne, baptizontes autous eis to onoma tou Patros kai tou Huiou kai tou hagiou Pneumatos. Ho Christos loipon exapesteile tous Apostolous eis to kerugma; hoi de Apostoloi cheirotonountes allous tous epempasin eis to auto ergon; kathos sunagetai apo ta logia tou hagiou Louka (Prax. e. iz'.) legontos; tote epetithoun tas cheiras ep' autous, kai elambanon Pneuma hagion; homoios (keph. ig'. b'.) estontas ekeinoi na leitourgousin, egoun na prospherousi ten anaimakton thusian pros ton Theon kai na nesteuousin, eipe est, Apostolis a Christo mandatum fuit; deinceps per manuum illorum impositionem usque in hodiernum diem ordinatio ejusdem peragitur, succedentibus in locum Apostolorum Episcopis ad distribuenda divina mysteria salutisque humanæ obeundum ministerium; teste Apostolo (1 Cor. iv. 1): 'Ita nos æstimet homo, ut ministros Christi, et oeconomos mysteriorum Dei.' Hæc oeconomia res præcipue duas complectitur: una est facultas ac potestas solvendi delicta hominum; quamobrem sic ad illam dictum fuit (Matt. xviii. 18): 'Quidquid solveritis super terram, id solutum erit in coelo.' Altera potestas et facultas docendi est, quæ his verbis exponitur (Matt. xxviii. 19): 'Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti.' Emisit igitur Apostolos ad prædicandum evangelium Christus. Rursus Apostoli alios postea ad idem opus impositis manibus ordinatos miserunt, ut ex verbis S. Lucæ colligitur (Act. viii. 17): 'Tunc imponebant illis manus, et accipiebant Spiritum Sanctum.' Similiter (xiii. 2): 'Illis sacrum officium celebrantibus (h. e. hostiam incruentam Deo offerentibus), ac jejunantibus dixit Spiritus Sanctus: segregate mihi Barnabam et Saulum in id opus, in quod vocavi

to Pneuma to hagion; aphorisate de moi ton te Barnaban kai ton Saulon eis to ergon ho proskeklemai autous. Tote nesteusantes kai proseuxamenoi kai epithentes tas cheiras autois apelusan; kai (a. Tim. e. kb'.) ho Paulos; cheiras tacheos medeni epitithei. Me touten loipon ten cheirotonian kai ten diadochen ten medepote diakopeisan echousin ten dunamin tou didaskein ta soteriode dogmata ekeinoi, hopou einai pempomenoi eis touto to ergon. Ma hosoi den epemphthesan oute edilechthesan eis auto, den prepei katholou na to epicheirizountai, kata to eiremenon (Rhom. i. ie.) to Paulo; pos de keruxosin, ean me apostalosin? illos. Quumque jejunassent et orassent et imposuissent eis manus, dimiserunt eos.' Et Paulus (1 Tim. v. 22): 'Manus nemini cito imponas.' Hujusmodi ordinatione nulloque tempore interrupta successione facultatem docendi doctrinam salutis habent, qui ad hoc opus mittuntur. Non missi vero nec ad hoc opus delecti, illi nullo modo manus eidem admovere debent, dicente Paulo (Rom. x. 15): 'Quomodo prædicabunt, nisi mittantur?' Erotesis ri. Quæstio CX.

Ti prepei na theoretai eis tou to musterion?

Quid in hoc Mysterio spectandum?

Ap. Prepei na exetazountai ta prosopa, hopou mellousi na anabousin eis to toiouton musterion, na echousi tria pragmata; proton kalen kai katharan suneidesin, apechontes makran apo ta hamartemata ekeina, hopou empodizousin ten hierosunen. Deuteron, na echousin kai epistemen kai sophian, toson eis ten oikonomian ton theion musterion, hoson kai eis ten oikodomen tou koinou laou me tais didachais ton. Kai triton, na echousi hola ton ta mele gera, hopou einai anankaia ei touto.

Resp. Probe examinandi explorandique sunt, quotquot ad hoc adscensuri sunt mysterium, ut tribus imprimis rebus instructi veniant. Primum bona mundaque conscientia, adeo ut procul ab iis flagitiis absint, quæ capessendo sacro ordini obstaculo sunt. Secundo scientia atque sapientia exornati sint: tam in dispensandis divinis mysteriis, quam ædificanda et instruenda per conciones suas rudi plebecula. Tertio, ut membris omnibus sanis integrisque utantur, quæ muneri exsequendo necessaria sunt.

Erotesis ria. Quæstio CXI.

Prin tes hierosunes einai tacha allais taxeis, hopou didontai?

Aliine etiam Ordines quidam sunt, qui ante sacerdotium conferuntur?

Ap. He hierosune perikratei eis ten heauten tes holous tous bathmous; me holon touto prepei kata ten taxin na didontai; hoion anagnostes, psaltes, lampadarios, hupodiakonos, diakonos, dia ta hopoia platuteron dialambanousin ta archiereutika euchelogia, legomena taktika. Eis ton paronta topon phthanei monon na eipoumen pros didaskalian tes orthodoxou homologias, pos ho episkopos prepei na phanerone, eis katha bathmon hopou cheirotona, to ergon hopou tou encheirizei, e ten theian hierourgian, e ten Euangeliou anagnosin, e tou Apostolou, e na phere ta hiera skeue, e ton kosmon tes ekklesias, diati pasa taxis echei to idion tes semadion, me to hopoion kath' henas diapherei apo ton allon; kai prepei ho episkopos na to diermeneue.

Resp. Sacerdotium ceteros omnes in se continet gradus, qui nihilo secius legitimo ordine couferri debent: ut Lector, Cantor, Lampadarius, Subdiaconus, de quibus latius in Euchologiis Pontificalibus, quæ Tactica nuncupantur, agitur. Satis autem in præsens est, ut ad doctrinam Orthodoxæ hujus Confessionis paucis dicamus, ad officium Episcopi pertinere, ut, in quocunque gradu quempiam constituit, clare et dilucide muneris illius rationes homini exponat, quod ipsi committit; sive divinum Liturgiæ officium sit, sive lectio evangelii, sive Apostolicarum epistolarum, sive ut sacra vasa gestet, sive ut mundum ecclesiæ servet. Est enim cuique ordini peculiare insigne suum, quo singillatim alius ab alio distinguitur, quod explanare debet Episcopus. Erotesis rib'. Quæstio CXII.

Poion einai to pempton musterion?

Quodnam quintum et Mysterium?

Ap. To pempton musterion einai he metanoia, he hopoia einai henas ponos tes kardias dia ta hamartemata, hopou esphalen ho anthropos, ta hopoia kategora emprosthen tou hiereos me gnomen

Resp. Quintum Mysterium Poenitentia est, quæ vera quædam penitusque infixa tristitia est, ob ea, quæ in se quisquam admisit peccata. Quæ cum firmo animi proposito

bebaian, na diorthose ten zoen tou eis to mellon, kai me epithumian, na teleiose ho, ti ton epitimesei ho hiereus ho pneumatikos tou. Touto to musterion ischuei kai pernei ten dunamin tou, hopotan he lusis ton hamartion ginetai dia tou hiereos, kata ten taxin kai zunetheian tes ekklesias; hopou pareuthus hos an pare ten sunchorgsin tou, apheontai ta hamartemata ten horan ekeinen hola apo ton Theon dia tou hiereos, kata ton logon tou Christou, hopou (Ioan. k'. kg'.) eipe; labete pneuma hagion; an tinon aphete tas hamartias, aphientai autois, an tinon kratete, kekratentai. emendandæ in posterum vitæ suæ, plenaque voluntate observandi efficiendique, quidquid mulctæ suppliciique irroget sacerdos, pater suus spiritualis, illi accusatorie detegit. Hoc Mysterium tum potissimum valet vimque exserit suam absolutio peccatorum per sacerdotem secundum constitutionem atque morem ecclesiæ conceditur. Quippe ut delictorum suorum veniam quispiam consequitur; extemplo omnia illius peccata a Deo per sacerdotem illi remissa sunt, secundum Christi ipsius verba qui dixit (Io. xx. 23): 'Accipite Spiritum Sanctum, si quorum peccata remiseritis, remittuntur illis; si quorum retinueritis, retenta sunt.' Erotesis rig'. Quæstio CXIII.

Ti prepei na theoroumen eis touto to musterion?

Quid observandum in hoc Mysterio?

Ap. Proton prepei na prosechomen, hoste ho metanoon na einai christianos pisteos orthodoxou kai katholikes; diati he metanoia choris ten alethinen pistin den einai metanoia, oute eis ton Theon euprosdektos. Deuteron, na exetazomen, hoste ho pneumatikos, hopou dechetai tous logismous ton metanoounton christianon, na einai orthodoxos, diati ho hairetikos kai ho apostates den echei dunamin tou luein tas hamartias. Triton einai anankaion na eche suntriben kardias

Resp. Primo videndum, ut poenitens sit Christianus, fidei orthodoxæ et catholicæ. Namque poenitentia, quæ vera destituitur fide, non est poenitentia nec Deo accepta. Secundo ut confessionarius, qui confessionem Christianorum resipiscentium audit et excipit, pariter orthodoxus sit. Nam hæreticus et apostata nullam solvendi piacula potestatem habet. Tertio necesse est, habere poenitentem contritionem cordis seriumque de admissis

ho metanoon kai lupen dia ta hamartemata tou; meta hopoia eparoxune ton Theon e eblapse ton plesion tou; dia ten hopoian suntriben legei (Psal. na. iz'.) ho Dabid; kardian suntetrimenen kai tetapeinomenen ho Theos ouk exoudenosei. Eis ten suntriben touten tes kardias prepei na akoloutha kai he dia stomatos exomologesis panton ton hamartematon kath' hekaston; diati den emporei ho pneumatikos na luse tipotes, an den exeure poia prepei na luthousi, kai ti epitimion na dose. Di auta he hopoia exomologesis einai phanere eis ten hagian Graphen, hopou (Prax. ith'. ie.) legei; polloi te ton pepisteukoton erchonto exomologoumenoi, kai anangellontes tas praxeis auton. Kai (Iak. e. is'.) allachou; exomologeisthe allelois ta paraptomata, kai euchesthe huper allelon, hopos iathete. Kai (Mark. a. e.) palin; exeporeueto pros auton pasa he Ioudaia chora kai Hierosolumitai, kai ebaptizonto pantes en to Iordani potamo hup' autou (tou Ioannou). exomologoumenoi tas hamartias auton. He exomologesis haute prepei na eche tauta ta idiomata, na einai tapeine, eulabes, alethine, eilikrines, kategoretike heautes met' odunes, hotan ginetai. Kai to tetarton meros tes metanoias prepei na einai ho kanonas kai to epitimion, hopou dide kai diorize ho pneumatikos, hos an einai proseuchai, eleemosunai, nesteiai, noxis dolorem, queis Dei iram lacessivit aut damnum proximo dedit, de qua contritione ait David (Psa. li. 19): 'Cor contritum et humiliatum Deus non despiciet.' Hanc cordis contritionem sequi debet viva voce sigillatim facta omnium peccatorum confessio. Nihil enim solvere pater spiritualis potest, ubi nihil solvendum deprehendit: nec poenam mulctamque ideo imponere. Cujusmodi confessio in Sacra Scriptura aperte memoratur (Act. xix. 18): 'Multi credentium veniebant, confitentes et renunciantes facta sua.' Et alibi (Iac. v. 16): 'Confitemini invicem alius alii delicta, et orate pro vobis invicem, ut sanemini.' Et rursus (Marc. i. 5): 'Egrediebatur ad illum omnis regio Iudææ et Hierosolymitæ; et baptizabantur omnes ab illo (Ioanne) in Iordane fluvio, confitentes peccata sua.' Confessio ista has habere debet proprietates: ut sit humilis, religiosa, vera, sincera, sui ipsius accusatrix cum dolore gemituque, quando exercetur. Postrema poenitentiæ pars est canon poenitentialis et piaculare supplicium, quod definit et imponit Confessionarius. Quod genus preces, eleemosynæ, jejunia, peregrinationes ad loca sacra, religiosæ poplitum inflexiones, et his similia sunt; quæ

episkepsis hagion topon, hai gonuklisiai kai ta homoia, hopou thelousi phanein harmodia eis ten krisin tou pneumatikou. Plen ekeinos, hopou miseuon apo ten exomologesin, prepei na logiaze ekeina, hopou eipen (Psal. lg'. ie.) ho Psalmodos; ekklinon apo kakou, kai poieson agathon; kai ekeina, hopou (Ioan. e. id'.) eipen ho Soter hemon; ide hugies gegonas, miketi hamartane, hina me cheiron ti soi genetai; kai (Ioan. e. ia.) allote; poreuou, kai meketi hamartane. Kala kai na einai adunaton eis ton anthropon, na phuge holos diolou to hamartanein, me holon touto katha orthodoxos einai kratemenous apo mian exomologesin heos eis ten allen, na kame hosen diorthosin emporei eis ten xoen tou, kata ten suneidesin hopou echei. nimirum patri spirituali convenientissima videbuntur. Qui expiatus a confessione recedit, merito illa secum reputabit, quæ ait auctor Psalmorum (xxxiv. 14): 'Declina a malo, et fac bonum.' Et quæ Servator noster dicit (Ioh. v. 14): 'Ecce sanus factus es, ne posthac pecces, ne quid deterius tibi contingat.' Et alibi (Ioh. viii. 11): 'Vade, et ne pecces amplius.' Quamvis vero impossibile homini sit, ut omnino et in totum peccata vitet: debet tamen pius quisque secundum conscientiam, quam habet, ab una confessione ad aliam, quantam poterit maximam, emendationi vitæ suæ dare operam. Erotesis rid'. Quæstio CXIV.

Poia einai ta kerde toutou tou musteriou?

Qui fructus hujus mysterii sunt?

Ap. To proton kerdos einai; diati kathos me ten hamartian chanomen athooteta ekeinen, hopou apoktesamen eis to hagion baptisma; tetoias loges palin engizomen eis auten dia tes metanoias; kai kathos me ten hamartian husteroumetha tes theias charitos; tetoias loges dia tes metanoias tauten palin apoktometha. Kai kathos dia ten hamartian erchometha eis ten aichmalosian tou diabolou; houto dia tes metanoias eleutheroumetha ap' auten.

Resp. Primum illud emolumentum est, quod, quemadmodum per peccatum jacturam facimus ejus innocentiæ, quam in sacro baptismate acquisivimus: ita rursus ad illam per poenitentiam propius accedimus. Et ut per peccatum divina excidimus gratia: ita resipiscendo eamdem recuperamus; atque ut per peccatum in captivitatem diaboli incidimus: ita per poenitentiam ab illa liberamur.

Kai kathos dia tes hamartias aischune kai phobos eiserchetai eis ten suneidesin mas; tetoias loges dia tes metanoias epistrephei eis hemas eirene kai tharrhos toiouton, hos an echousi ta tekna pros tous pateras ton. Denique, ut per peccatum pudor terrorque conscientiam nostram invadunt: ita per poenitentiam redit nobis pax et fiducia ejusmodi, qualem erga parentes suos liberi habent. Erotesis rie. Quæstio CXV.

Poion einai to hekton musterion?

Quodnam sextum est Mysterium?

Ap. Ho timios gamos, ho hopoios ginetai proton men me ten eis allelous sumphonian tou andros kai tes gunaikos choris tinos empodismatos. He hopoia sumphonia den phanisen dia alethinou gamou subbasis, para ekeinoi hoi idioi na marturesosin allelous ton emprosthen tou hiereos ten huposchesin tos, kai na dosousi cheira, pos ho henas thelei phulaxein eis ton allon pistin, timen, agapen tou gamou eph' horou zoes auton eis katha kindunon, den exaphinotai ho henas ton allon; husteron de bebaionetai. Kai eulogetai apo ton hierea toute he sumphonia kai huposchesis ton; kai ginetai to (Hebr. ig'. d'.) gegrammenon; timios ho gamos en pasi, kai he koite amiantos.

Resp. Honorabile Conjugium. Quod primo quidem mutuo viri feminæque in se invicem consensu, nullo interveniente legitimo impedimento, instituitur; sed ejusmodi consensus non videtur justarum nuptiarum stipulatio conventioque esse, nisi iidem illi sponsalia sua, mutua testificatione, coram sacerdote, affirment: junctisque dextris fidem dent, quod alter alteri fidem, honorem, amoremque conjugalem, ad finem usque vitæ, quocunque rerum discrimine, constanter servaturus, nec alter alterum deserturus sit. Deinde sancitur consecraturque hæc illorum consensio ac promissio per sacerdotem, fitque illud, quod scriptum est (Heb. xiii. 4): 'Honorabile in omnibus conjugium et torus impollutus.' Erotesis ris'. Quæstio CXVI.

Poioi einai tou musteriou toutou hoi karpoi?

Qui fructus ex hoc Mysterio nascuntur?

Ap. Proton, hopou anthropos me ton gamon ekklinei apo katha kindunon

Resp. Primum, quod homo per nuptias a periculo scortationis ac

tes porneias kai akrasias; epeide ho gamos ho timios dietachtheken epi toutou, dia na sbene he tes sarkos epithumia, kathos (a. Kor. z'. b'.) legei ho Paulos; dia tes porneias hekastos ten heautou gunaika echeto. Deuteron diati timatai he paidopoiia me ten timian gennesin. Triton, diati eis kairous tinas astheneias. e hopou na tuche allou kindunou, ho andras didei ton heauton tou piston suntrophon eis ten gunaika, kai he gunaika eis ton andra, dia ten megalen agapen kai desmon tes philias, hopou gennatai anameson ton; dia to hopoion he Graphe (Genes. b'. kd'.) martura; heneken toutou kataleipsei anthropos ton patera autou kai ten metera, kai proskollethesetai te idia gunaiki, kai esontai hoi duo eis sarka mian. incontinentiæ cujusvis deflectit. Quippe ideo honorabile matrimonium institutum est, ut exstinguatur libidinis ardor, docente Paulo (1 Cor. vii. 2): 'Propter scortationem unusquisque suam habeat uxorem.' Secundo, quod merito in honore habeatur, quæ honesto satu fit sobolis procreatio. Tertio, quod si quando morbus incidit aut aliud quodcunque periculum, tum fidum sese sodalem maritus uxori, et uxor invicem marito ob summam caritatem et arctissima mutui ipsorum amoris vincula præbet, qua de re testimonium perhibet Scriptura (Gen. ii. 24): 'Idcirco relinquet homo patrem suum et matrem, et adhærebit propriæ uxori suæ; eruntque duo illi in carnem unam.' Erotesis riz'. Quæstio CXVII.

Poion einai to hebdomon musterion tes Ekklesias?

Quodnam septimum Ecclesiæ mysterium est?

Ap. To euchelaion, to hopoion einai diatetagmenon apo ton Christon, epeide hotan epempe tous mathetas (Mark. s'. ig'.) tou ana duo, eleiphon elaio pollous arrhostous, kai etherapeuon; epeita hole he ekklesia to elaion eiche sunetheian na to kamousin; to hopoion phainetai apo ten epistolen tou hagiou Iakobou (keph. e. id'.) legontos; asthenei tis en humin, proskalesastho tous presbuterous

Resp. Oleum consecratum, quod a Christo ipso institutum est. Quando enim discipulos suos, binos et binos, misit (Marc. vi. 13); 'illi oleo ægrotos multos ungebant ac sanabant.' Quod postmodum universa Ecclesia in sollemnem consuetudinem recepit, ut apparet ex epistola S. Iacobi (cap. v. 14), ubi ait: 'Si quis vestrum ægrotat, advocet Presbyteros Ecclesiæ, et

tes ekklesias, kai proseuxasthosan ep' auton, aleipsantes auton elaio en to onomati tou Kuriou. Kai he euche tes pisteos sosei ton kamnonta, kai egerei auton ho Kurios, kan hamartias e pepoiekos, aphethesetai auto. orent super eum, ungentes eum oleo in nomine Domini; et oratio fidei servabit ægrotum, et excitabit eum Dominus; et si peccata commisit, id illi condonabitur.' Erotesis rie. Quæstio CXVIII.

Ti prepei na blepomen eis to musterion touto?

Quid observandum nobis in hoc Mysterio?

Ap. Proton prepei na prosechomen, na ginetai to musterion touto apo hiereis me ta akoloutha tou musteriou, kai ochi apo tina allon. Deuteron, na einai to elaion katharon choris tinos aptumatos, kai na einai ho asthenes orthodoxos kai katholikes pisteos, na einai exomologoumenos ta hamartemata tou emprosthen eis ton hierea ton pneumatikon tou. Kai triton, eis ton kairon tou chrismatos na diabazetai he euche ekeine, eis ten hopoian hermeneuetai tou musteriou toutou he dunamis.

Resp. Primum ut hoc Mysterium cum omni consequentia sua per sacerdotes non vero per alium ullum ministretur. Secundo ut oleum purum inconditumque sit, atque ut ægrotus tum orthodoxus fideique Catholicæ addictus sit, tum ut paullo antea patri suo spirituali, quidquid deliquerat, confessus fuerit. Tertio ut interea, dum unctio peragitur, recitetur illa oratio, qua Mysterii hujus vis et efficacia exponitur. Erotesis rith'. Quæstio CXIX.

Poioi einai hoi karpoi tou musteriou toutou?

Quinam hujus Mysterii fructus sunt?

Ap. Ta diaphora kai karpous, hopou gennountai apo to musterion touto, ho Apostolos Iakobos tous hermeneuei, legontas aphesin hamartion e soterian psuches, epeita hugeian tou somatos. Kala kai pantote he therapeia tou somatos na men ginetai, all' he aphesis ton hamartion tes

Resp. Emolumenta ac fructus Mysterii hujus enarrat Apostolus Iacobus (loco modo apposito), nimirum criminum admissorum gratiam sive salutem animæ atque sanitatem etiam corporis. Quæ, utut non semper obtineatur, certe remissio peccatorum

psuches pantote eis ton metanoounta akolouthe. animæ in poenitente semper obtinetur. Erotesis rk'. Quæstio CXX.

Poion einai to endekaton arthron tes pisteos?

Undecimus fidei Articulus quis est?

Ap. Prosdoko anastasin nekron.

Resp. Exspecto resurrectionem mortuorum. Erotesis rka. Quæstio CXXI.

Ti didaskei touto to arthron tes pisteos?

Quid hic fidei Articulus docet?

Ap. Didaskei ten adiapseuston anastasin ton anthropinon somaton, toson ton agathon hos an kai ton kakon, hopou mellei na gene me ton thanaton; kata ton logon tou Kuriou, hopou (Ioan. e, ke.) legei; hoti pantes hoi en tois mnemeiois akousontai tes phones tou Huiou tou Theou kai ekporeusontai, hoi ta agatha poiesantes eis anastasin zoes, hoi de ta phaula praxantes eis anastasin kriseos. Ta de somata thelousin einai ta auta, meta hopoia ezesan eis ton kosmon touton, kathos (Iob. ith'. ke.) legei ho Iob; oida gar, hoti aennaos estin ho ekluein me mellon epi ges; anastesetai to derma mou to anantloun tauta; para gar Kurion tauta moi sunetelesthe; ha ego hemauto sunepistamai; ha ho ophthalmos mou eorake, kai ouk allos, panta de moi suntetelestai en kolpo. Plen to soma touto, hopou legomen hoti thelei einai to auto, tote thelei einai aphtharton

Resp. Docet certam minimeque commentitiam corporum humanorum resuscitationem, proborum pariter atque improborum, a morte obita futuram; secundum verbum Domini, qui ait (Ioh. v. 28): 'Omnes, qui in monumentis suis sunt, audient vocem filii Dei et egredientur, qui bona egerunt, in resurrectionem vitæ; qui mala, in resurrectionem judicii.' Eadem autem omnino corpora erunt, quibuscum in hoc mundo vixerant, dicente Iobo (xix. 25): 'Scio ego, æternum esse,—qui me exsoluturus est, super terram. Resurget cutis mea, quæ hæc exantlat. Namque a Domino hæc mihi confecta sunt, quorum ego mihi conscius sum, quæ oculus meus vidit, et non alius. Omnia vero mihi in sinu confecta sunt.' Verum corpus hoc, quod idem numero futurum diximus, resuscitatum incorruptibile erit atque immortale,

kai athanaton en te anastasei, kata to eiremenon (a. Kor. ie. na.) to Paulo; pantes men ou koimethesometha, pantes de allagesometha en atomo, en rhipe ophthalmou, en te eschate salpingi. Salpisei gar, kai hoi nekroi egerthesontai aphthartoi kai hemeis allagesometha. Dei gar to phtharton touto endusasthai aphtharsian, kai to thneton touto endusasthai athanasian. Akomi kai touto prepei na exeuromen, pos pasa psuche thelei epistrepsein eis to idion tes soma, kai tote mazi thelei pare teleion ton aionion misthon, kata ta erga hopou epraxen. Akomi kai ton asebon ta somata thelousin einai athanata, diati thelousi kolazesthai aionios. teste Paulo (1 Cor. xv. 51): 'Non omnes quidem dormiemus, sed tamen omnes immutabimur, in puncto, in ictu oculi, cum extrema tuba. Canet enim tuba et mortui resurgent incorruptibiles, et nos immutabimur. Oportet enim corruptibile hocce induere incorruptibilitatem, et mortale hocce induere immortalitatem.' Præterea et illud sciendum, animas omnes in sua quasque corpora reversuras, et tum una cum iis perfectam æternamque mercedem actionum operumque suorum accepturas; sed et impiorum corpora immortalia erunt, quippe æternis discrucianda suppliciis. Erotesis rkb'. Quæstio CXXII.

Ti didaskei to deuteron touto to arthron tes pisteos?

Quid secundo loco hic docet Articulus?

Ap. Didaskei katha Christianon na enthumatai pantote tessara pragmata; ton thanaton ten teleutaian krisin, ten kolasin tou hadou, kai ten basileian ton ouranon ten aionion.

Resp. Docet, Christianum quemvis semper in animo habere hæc quattuor: mortem, extremum judicium, cruciatus inferorum, regnum denique coelorum sempiternum. Erotesis rkg'. Quæstio CXIII.

Ti kerdos echei ho anthropos apo ten enthumesin ton tessaron touton pragmaton?

Quidnam commodi nanciscetur homo ex quattuor rerum istarum recordatione?

Ap. Diati gennatai eis auton eusebeia, phulaxis apo ten hamartian, phobos pros ton Theon, phobos tes

Resp. Nimirum quod animo illius inseritur pietas et fuga peccati et timor Dei et geennæ infernæ formido

kata to haden geennes, agape tes ouraniou basileias, kai tauta logizomenos prepei na hetoimazetai pros ton thanaton, enthumoumenos ten teleutaian hemeran, na ginetai hetoimos eis to na apodose logon dia tous logismous, dia tous logous, dia tas praxeis tou; enthmoumenos de tou hadou na proseche, na men pese eis auton; enthumoumenos de tes ton ouranon basileias na spoudaze na ten apolause. regnique coelestis desiderium. Quæ qui assidue animo volutat, haud dubie ad suprema sese diligenter componet. Quippe summum illum ac censorium orbis diem recogitat, ut paratior fiat ad reddendas rationes cogitationum, dictorum factorumque omnium. De inferis cogitat, quo ne illuc incidat caveat. Idem coeleste regnum mente complectitur, ut omni studio ad illud assequendum contendat. Erotesis rkd'. Quæstio CXXIV.

Poion einai to dodekaton arthron tes pisteos?

Duodecimus fidei Articulus quis est?

Ap. Kai zoen tou mellontos aionos.

Resp. Et vitam venturi seculi. Erotesis rke. Quæstio CXXV.

Ti didaskei he hagia ekklesia eis toutp to arthron tes pisteos?

Quid in hoc fidei Articulo sancta docet Ecclesia?

Ap. Pos eis ton mellonta aiona thelei elthe he eulogia tou Theou eis tous eklektous tou kai he aionios zoe me charais kai euphrosunais pneumatikais, hopou pote den thelousin echein telos, kathos he Graphe (a. Kor. b'. th'.) martura legousa; ha ophthalmos ouk eide kai ous ouk ekouse kai epi kardian anthropou ouk anebe, ha hetoimasen ho Theos tois agaposin auton. Hosautos kai eis allon topon (Rhom. id'. iz'.) legei; ou gar estin he basileia tou Theou brosis kai posis,

Resp. Quod in seculo futuro ventura est Dei gratia et beneficentia super electos suos, et æterna vita gaudiis ac lætitiis spiritualibus nullum unquam finem habituris cumulatissima, teste Scriptura (1 Cor. ii. 9): 'Quæ oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis adscenderunt, quæ paravit Deus iis, qui ipsum diligunt.' Eodem et alibi modo (Rom. xiv. 17): 'Non enim est regnum Dei esca et potus; sed

alla dikaiosune kai eirene kai chara en Pneumati hagio. justitia et pax et gaudium in Spiritu Sancto.' Erotesis rkst'. Quæstio CXXVI.

He psuche mone tacha, e kai to soma thelousin apolausein mazi ten aionion euphrosunen?

Solane fortasse an anima an vero etiam corpus simul æternis fruentur gaudiis?

Ap. Kathos he psuche me to kormion mazi ta agatha energousin dia ton aionion misthon; tetoias loges kai he psuche me to kormion mazi thelousin echein ten euphrosunen kai ten agalliasin. Ma ochi diairetos; diati den thelei einai alle he chara tes psuches kai alle tou somatos, epeide to soma thelei genei dedoxasmenon kai ho anthropos einai sunthetos ek psuches kai somatos dedoxasmenou. Tote thelei einai homoios me tous angelous kata ten Graphen (Matth. kb'. l'.) ten legousan; en gar te amastasei oute gamousin oute ekgamizontai, all' hos angeloi tou Theou en ourano eisin. To soma thelei einai dedoxasmenon, athanaton, aphtharton anendees broseos kai poseos, homoion pneumati kata ten Graphen (a. Kor. ie, ob'.) ten legousan; hoi nekroi egerthesontai aphthartoi, kai hemeis allagesometha; dei gar to phtharton touto endusasthai aphtharsian, kai to thneton touto endusasthai athanasian. He de chara kai he agalliasis den thelei einai alle para he theoria tes makarias Triados kai ho pneumatikos choros

Resp. Quemadmodum anima et corpus sociata opera spe æternæ mercedis bonum efficiunt: ita etiam lætitiam exsultationemque eamdem, communem, non autem separatam et divisam habebunt. Non enim alia animæ lætitia alia corporis erit; siquidem corpus gloria coruscabit; totus vero homo ex anima et corpore glorioso compositus erit. Atque tunc Angelis ipsis similis et æqualis fiet, secundum Scripturam, quæ dicit (Matt. xxii. 30): 'Nam in resurrectione nec ducunt uxores nec ducuntur, sed sunt ut Angeli Dei in coelo.' Corpus gloriosum erit, immortale, incorruptibile, non cibi, non potus indigum, simile spiritui, dicente ita Scriptura (1 Cor. xv. 52): 'Mortui resurgent incorruptibiles, et nos immutabimur. Oportet enim corruptibile hocce induere incorruptibilitatem et mortale hocce induere immortalitatem.' Ceterum lætitia ista exsultatioque non alia erit, quam contemplatio beatissimæ Trinitatis et chorus spiritualis junctim cum Angelis agitandus, dicente

mazi me tous angelous, kathos (a. Kor. ig'. ib'.) legei ho Apostolos; blepomen gar arti di esoptrou en ainigmati, tote de prosopon pros prosopon; arti ginosko ek merous, tote de epignosomai, kathos kai epegnosthen. Kai kala na eipe (Exod. lg'. k'.) pros ton Mousen ho Kurios; ou me ide anthropos to prosopon mou kai zesetai; alla touto noeitai prin tes apolutroseos kai dia to soma touto to phtharton kai ou dedoxasmenon kai dia ten parousan zoen; ma meta ten apolutrosin en somati dedoxasmeno eis ten mellousan kai aionion xoen, hustera apo ten hemeran tes teleutaias kriseos thelei dothe apo ton Theon phos eis hemas, me to hopoion thelomen idein to phos tou Theou, kathos (Psal. ls'. th'.) legei ho Psalmodos; hoti para soi pege zoes, en to photi sou opsometha phos. To hopoion estontas kai na theoreitai, katapauei pasan epithumian pases sophias kai kalosunes; diati eis ten tou akrou agathou theorian hola ta alla agatha perikleiontai, kai pases euphrosunes einai pleroma he ekeinou apolausis kata ton auton Psalmodon, ton legonta (Psal. iz'. ie.); chortasthesomai en to ophthenai ten doxan sou. Apostolo (1 Cor. xiii. 12): 'Cernimus nunc per speculum in ænigmate, tunc autem a facie ad faciem. Nunc cognosco ex parte, tunc vero cognoscam pro cognitione, qua instructus fuero.' Quamquam vero Mosi dixit Dominus (Exod. xxxiii. 20): 'Nequaquam faciem meam videre, et vivere homo potest;' sed illud intelligendum est ante summam perfectissimamque istam redemptionem et de corpore hoc corruptibili, necdum gloriæ suæ compote vitaque præsenti; sed post omnimodam istam redemptionem in corpore coelesti gloria decorato, in futura et æterna vita, post diem extremi judicii indet nobis lucem Deus, qua lucem Dei ipsius contueri queamus, prout canit divinus vates (Psa. xxxvi. 9): 'Apud te est fons vitæ, et in luce tua videbimus lucem.' Quæ lux quoniam adspectu ipso percipietur, desiderium omne omnis sapientiæ atque pulchritudinis sedabit ac compescet. Namque in contemplatione summi boni cetera bona universa continentur, bonique illius fruitio omnis lætitiæ complementum est, secundum eumdem sacrum fidicinem (Psa. xvii. 15): 'Satiabor, quum apparuerit gloria tua.'